مجله شناخت، رفتار، یادگیری 2 پیاپی ۵ 2025 06 16 Identifying and Analyzing the Factors Influencing Information Literacy Education in Virtual Spaces (Case Study: Second-Level SAMA Secondary Schools in Tehran) شناسایی و واکاوی عوامل مؤثر بر آموزش سواد اطلاعاتی در فضای مجازی (مطالعه موردی: مدارس دوره دوم متوسطه سما شهر تهران) 1 14 10.61838/jcbl.2.1.4 FA مجید ابراهیمی گروه مدیریت آموزشی، واحد بین المللی کیش، دانشگاه آزاد اسلامی، کیش، ایران هادی رزقی شیرسوار گروه مدیریت آموزشی، واحد گرمسار، دانشگاه آزاد اسلامی، گرمسار، ایران عباس خورشیدی گروه علوم تربیتی ، واحد اسلامشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اسلامشهر، ایران Journal Article 2025 04 21 <p>The primary objective of this study was to identify and analyze the dimensions, components, and indicators influencing information literacy education in virtual environments among second-level SAMA secondary schools in Tehran. This qualitative study utilized thematic analysis. Data were collected through semi-structured interviews with 14 experts, teachers, and school administrators selected via purposive sampling. Interviews were analyzed using MAXQDA software. Data trustworthiness was ensured through peer validation, participant feedback, triangulation, and prolonged engagement. Results revealed nine key dimensions for teaching information literacy in virtual environments: technological capabilities, content and information sources, search strategies, critical thinking and analytical skills, ethical and security issues, support and evaluation, emerging technologies, self-regulated learning, and social collaboration. A total of 28 components and 81 indicators were identified. Emerging technologies were perceived as the most influential factor by the majority of participants. Effective information literacy instruction in virtual spaces requires a multidimensional approach that incorporates emerging technologies, fosters critical thinking, promotes social engagement, and aligns with local educational needs. Success hinges on active stakeholder involvement and investment in supportive infrastructure and training.</p> <p> </p> <p>هدف اصلی این پژوهش، شناسایی و واکاوی ابعاد، مؤلفه‌ها و شاخص‌های مؤثر بر آموزش سواد اطلاعاتی در فضای مجازی در مدارس دوره دوم متوسطه سما شهر تهران است. این پژوهش با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با 14 نفر از خبرگان، معلمان و مدیران مدارس سما گردآوری و در نرم‌افزار MAXQDA تحلیل شدند. مشارکت‌کنندگان بر اساس نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و فرایند تحلیل تا اشباع نظری ادامه یافت. اعتباریابی داده‌ها از طریق بررسی مشارکتی، تنوع نمونه‌ها، بازبینی مجدد و مشارکت تحلیل‌گران مستقل صورت گرفت. یافته‌ها نشان داد آموزش سواد اطلاعاتی در فضای مجازی از 9 بعد اصلی شامل: توانایی‌های فناوری، محتوا و منابع اطلاعاتی، استراتژی‌های جستجو، تفکر انتقادی و تحلیل‌گری، مسائل اخلاقی و امنیتی، پشتیبانی و ارزیابی، فناوری‌های نوظهور، یادگیری خودتنظیمی، و همکاری و مشارکت اجتماعی تشکیل شده است. در مجموع 28 مؤلفه و 81 شاخص استخراج شد. فناوری‌های نوظهور به‌عنوان مؤثرترین عامل توسط اکثر مشارکت‌کنندگان معرفی شدند. آموزش مؤثر سواد اطلاعاتی مستلزم نگاهی چندبعدی، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، تقویت تفکر انتقادی، توسعه همکاری‌های اجتماعی، و به‌روزرسانی برنامه‌های درسی متناسب با شرایط بومی و فرهنگی است. موفقیت در این مسیر نیازمند مشارکت فعال ذی‌نفعان نظام آموزشی و فراهم‌سازی زیرساخت‌های فناورانه است.</p> <p> </p> https://journalcbl.com/index.php/jcbl/article/download/190/128