مجله شناخت، رفتار، یادگیری 2 پیاپی 8 1404 10 01 The Effectiveness of Mindfulness-Based Cognitive Therapy on Positive and Negative Emotions, Sleep Quality, and Rumination in Women with Irritable Bowel Syndrome اثربخشی شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر هیجانات مثبت و منفی، کیفیت خواب و نشخوار فکری زنان مبتلا به سندرم روده تحریک‌پذیر 1 16 10.61838/jcbl.283 FA سعیده اسمعیلزاده ترشایه گروه روانشناسی عمومی، واحد تنکابن، دانشگاه آزاد اسلامی، تنکابن، ایران. اسحاق سام خانیانی گروه روانشناسی، واحد تنکابن، دانشگاه آزاد اسلامی، تنکابن، ایران. Journal Article 1404/02/21 This study aimed to investigate the effectiveness of mindfulness-based cognitive therapy (MBCT) on positive and negative emotions, sleep quality, and rumination among women with irritable bowel syndrome (IBS). This applied quasi-experimental research used a pretest-posttest design with a control group. The statistical population included all women diagnosed with IBS who referred to hospitals and treatment centers in Nowshahr from February 2024 to July 2024 (n=147). A sample of 30 participants was selected through purposive sampling and randomly assigned to experimental (n=15) and control (n=15) groups. Research instruments included the Positive and Negative Affect Schedule (Watson et al., 1988), the Pittsburgh Sleep Quality Index (Buysse et al., 1989), and the Ruminative Response Scale (Nolen-Hoeksema & Morrow, 1991). The experimental group received eight 90-minute MBCT sessions based on Crane’s (2009) protocol. Data were analyzed using multivariate analysis of covariance (MANCOVA) in SPSS-27. MANCOVA results revealed a significant difference between the experimental and control groups in all dependent variables—positive affect, negative affect, sleep quality, and rumination (p<0.001). Adjusted posttest means showed that positive affect increased significantly, while negative affect, rumination, and sleep disturbances decreased. The Pillai’s trace value (η²=0.868) indicated a strong intervention effect. Mindfulness-based cognitive therapy effectively enhanced positive emotions while reducing negative emotions, rumination, and sleep-related problems in women with IBS. The findings support MBCT as a complementary psychological approach for improving emotional regulation, cognitive processing, and overall well-being in this clinical population. هدف این پژوهش، بررسی میزان اثربخشی شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر هیجانات مثبت و منفی، کیفیت خواب و نشخوار فکری در زنان مبتلا به سندرم روده تحریک‌پذیر بود. پژوهش حاضر نیمه‌تجربی و از نوع کاربردی بود که با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری شامل تمامی زنان مبتلا به سندرم روده تحریک‌پذیر مراجعه‌کننده به مراکز درمانی شهرستان نوشهر از اسفند 1402 تا تیر 1403 (تعداد 147 نفر) بود. از میان آنان، 30 نفر به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و به‌صورت تصادفی در گروه آزمایش (15 نفر) و گروه کنترل (15 نفر) جایگزین شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه عاطفه مثبت و منفی واتسون و همکاران (1988)، پرسشنامه کیفیت خواب پیتزبورگ (بویس و همکاران، 1989) و پرسشنامه نشخوار فکری نولن هوکسما و مارو (1991) بود. گروه آزمایش طی هشت جلسه 90 دقیقه‌ای شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی (بر اساس پروتکل کرین، 2009) را دریافت کرد. داده‌ها با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس چندمتغیره (MANCOVA) در نرم‌افزار SPSS-27 تحلیل شدند. نتایج تحلیل کوواریانس چندمتغیره نشان داد که بین گروه آزمایش و کنترل در متغیرهای هیجانات مثبت، هیجانات منفی، کیفیت خواب و نشخوار فکری تفاوت معناداری وجود دارد (p<0.001). میانگین تعدیل‌شده هیجانات مثبت در گروه آزمایش به‌طور معناداری افزایش یافت، در حالی که هیجانات منفی، نشخوار فکری و نمرات اختلال در کیفیت خواب کاهش یافتند. اندازه اثر برای اثر پیلای 0.868 گزارش شد که بیانگر قدرت بالای تأثیر مداخله است. شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی توانست هیجانات مثبت را افزایش داده و هیجانات منفی، نشخوار فکری و مشکلات خواب را در زنان مبتلا به سندرم روده تحریک‌پذیر کاهش دهد. بر این اساس، می‌توان از این مداخله به‌عنوان رویکردی مکمل در مدیریت جنبه‌های روان‌شناختی و بهبود کیفیت زندگی بیماران مبتلا به سندرم روده تحریک‌پذیر بهره گرفت.

https://journalcbl.com/index.php/jcbl/article/download/283/177