مجله شناخت، رفتار، یادگیری 2 پیاپی 8 1404 10 15 The Relationship between Self-Efficacy, Procrastination, Responsibility, and Academic Achievement in Male Adolescents in the First Year of High School رابطه خودکارآمدی با اهمال‌کاری، مسئولیت‌پذیری و پیشرفت تحصیلی در نوجوانان پسر دوره اول متوسطه 1 15 10.61838/jcbl.302 FA مهدی رستمی گروه مشاوره، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. محبوبه بنانی گروه مشاوره، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Journal Article 1404/04/13 <p class="ABSTRACT" style="line-height: 115%;"><span style="font-size: 9.5pt; line-height: 115%;">The present study aimed to investigate the relationship between self-efficacy, procrastination, responsibility, and academic achievement among male adolescents in the first year of high school. This descriptive-correlational and applied study was conducted on a statistical population of male students in District 4 of Tehran during the 2024–2025 academic year. A random available sampling method was used, and 350 students were selected based on Morgan’s table. Data were collected using four instruments: the Self-Efficacy Scale (Sherer et al., 1982), the Procrastination Scale (Tuckman, 2001), the Responsibility Scale (Lewis, 2001), and the Academic Achievement Questionnaire (Pham &amp; Taylor, 1990). Data analysis was performed through descriptive statistics (mean and standard deviation) and inferential statistics (Pearson correlation coefficient and simple linear regression) using SPSS version 27. The results indicated a significant, moderate, and inverse relationship between self-efficacy and procrastination (r = -0.377; p &lt; 0.001), and a significant, moderate, and positive relationship between self-efficacy and responsibility (r = 0.410; p &lt; 0.001) as well as academic achievement (r = 0.394; p &lt; 0.001). Regression analysis revealed that self-efficacy explained 14.2% of the variance in procrastination, 16.8% in responsibility, and 15.5% in academic achievement, with all models being statistically significant. Self-efficacy plays a key role in decreasing procrastination and enhancing responsibility and academic achievement among adolescents. Educational and psychological interventions that strengthen self-efficacy through self-regulation training and motivational enhancement are recommended to improve students’ academic outcomes.</span></p> <p>هدف پژوهش حاضر بررسی رابطه بین خودکارآمدی با اهمال‌کاری، مسئولیت‌پذیری و پیشرفت تحصیلی در میان نوجوانان پسر دوره اول متوسطه است. این پژوهش از نوع توصیفی–همبستگی و با هدف کاربردی انجام شد. جامعه آماری شامل کلیه دانش‌آموزان پسر دوره اول متوسطه منطقه ۴ شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۳–۱۴۰۴ بود. نمونه‌گیری به روش تصادفی در دسترس انجام شد و ۳۵۰ دانش‌آموز با استفاده از جدول مورگان انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه‌های خودکارآمدی شرر و همکاران (۱۹۸۲)، اهمال‌کاری تاکمن (۲۰۰۱)، مسئولیت‌پذیری لوئیس (۲۰۰۱) و پیشرفت تحصیلی فام و تیلور (۱۹۹۰) بود. داده‌ها با استفاده از آمار توصیفی (میانگین و انحراف معیار) و آمار استنباطی (ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون خطی ساده) در نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۷ تحلیل شدند. نتایج نشان داد بین خودکارآمدی و اهمال‌کاری رابطه معکوس، متوسط و معنادار وجود دارد (r=-0.377؛ P&lt;0.001). همچنین بین خودکارآمدی و مسئولیت‌پذیری (r=0.410؛ P&lt;0.001) و بین خودکارآمدی و پیشرفت تحصیلی (r=0.394؛ P&lt;0.001) رابطه مثبت و معناداری مشاهده شد. نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد خودکارآمدی به ترتیب ۲/۱۴ درصد از واریانس اهمال‌کاری، ۸/۱۶ درصد از واریانس مسئولیت‌پذیری و ۵/۱۵ درصد از واریانس پیشرفت تحصیلی را تبیین می‌کند. یافته‌ها بیانگر آن است که خودکارآمدی نقش مهمی در کاهش اهمال‌کاری و افزایش مسئولیت‌پذیری و پیشرفت تحصیلی نوجوانان ایفا می‌کند. بنابراین، تقویت باورهای خودکارآمدی از طریق آموزش مهارت‌های خودتنظیمی و انگیزش تحصیلی می‌تواند به بهبود عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان منجر شود.</p> https://journalcbl.com/index.php/jcbl/article/download/302/183