مجله شناخت، رفتار، یادگیری در دست انتشار 1405 09 01 Identification of Leadership Competency Dimensions Based on Educational and Research Quality at Islamic Azad University, Mazandaran Province شناسایی ابعاد شایستگی‌های رهبری مبتنی بر کیفیت آموزشی و پژوهشی دانشگاه آزاد اسلامی استان مازندران 1 19 FA مریم حسینی دانشجوی دکتری، گروه مدیریت آموزشی، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامي، ساری، ایران. مریم تقوایی یزدی گروه مدیریت آموزشی، واحد ساری، دانشگاه آزاد اسلامي، ساری، ایران. لیلا حسینی طبقدهی گروه مدیریت آموزشی، واحد رامسر، دانشگاه آزاد اسلامی، رامسر، ایران Journal Article 1404 10 28 <p>The present study aimed to identify the dimensions of leadership competencies based on educational and research quality at Islamic Azad University in Mazandaran Province and to explain their role in the continuous improvement of university educational and research performance. This study was conducted using a qualitative mixed-methods approach based on systematic grounded theory. The participants included 14 experts in university management, higher education, educational planning, and research who were selected through purposive sampling. Data were collected through semi-structured interviews and analyzed using MAXQDA 2020 software. The analysis process was carried out in three stages, including open, axial, and selective coding. During open coding, 220 initial concepts were extracted and subsequently reduced to 68 meaningful concepts through abstraction and integration. These concepts were then organized into major and minor categories, leading to the development of the final conceptual model. To ensure the credibility of the findings, internal validity, expert confirmation, continuous comparative analysis, and construct validity were employed. The findings indicated that leadership competencies based on educational and research quality could be explained through five major dimensions, including individual competencies, organizational and managerial competencies, structural competencies, educational quality, and research quality. The dimension of individual competencies included professional ethics and commitment, strategic thinking, responsibility, and continuous learning. Organizational and managerial competencies involved strategic planning, change management, data-driven decision-making, human resource leadership, and organizational culture development. The findings also demonstrated that infrastructure development, alignment of organizational structures with university goals, and support for innovation were among the most significant structural competencies. In the educational quality dimension, active teaching methods, teacher–student interaction, continuous assessment, and the application of educational technologies were emphasized. In the research quality dimension, support for research activities, scientific networking, evaluation of research performance, and promotion of innovation and creativity were identified as key components. The core category extracted from the study was “Systematic Empowerment of University Leaders’ Competencies for the Continuous Improvement of Educational and Research Quality.” The findings demonstrated that improving educational and research quality at Islamic Azad University requires the simultaneous and integrated development of leaders’ individual, managerial, and structural competencies</p> <p> </p> <p>هدف پژوهش حاضر شناسایی ابعاد شایستگی‌های رهبری مبتنی بر کیفیت آموزشی و پژوهشی در دانشگاه آزاد اسلامی استان مازندران و تبیین نقش این شایستگی‌ها در ارتقای مستمر عملکرد آموزشی و پژوهشی دانشگاه بود. پژوهش حاضر با رویکرد آمیخته کیفی و با استفاده از نظریه‌پردازی داده‌بنیاد نظام‌مند انجام شد. مشارکت‌کنندگان شامل 14 نفر از خبرگان حوزه مدیریت دانشگاهی، آموزش عالی، برنامه‌ریزی آموزشی و پژوهشی بودند که به‌صورت هدفمند انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری و با استفاده از نرم‌افزار MAXQDA 2020 تحلیل شدند. تحلیل داده‌ها در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام گرفت. در مرحله کدگذاری باز، 220 مفهوم اولیه استخراج شد که پس از ادغام و تجرید به 68 مفهوم معنادار کاهش یافت. سپس مفاهیم در قالب مقوله‌های اصلی و فرعی سازمان‌دهی شدند و در نهایت مدل مفهومی پژوهش شکل گرفت. برای تأمین اعتبار یافته‌ها از اعتبار درون‌متنی، تأیید خبرگان، مقایسه مستمر داده‌ها و اعتبار سازه‌ای استفاده شد. یافته‌های پژوهش نشان داد که شایستگی‌های رهبری مبتنی بر کیفیت آموزشی و پژوهشی در پنج بعد اصلی شامل شایستگی‌های فردی، شایستگی‌های سازمانی و مدیریتی، شایستگی‌های ساختاری، کیفیت آموزشی و کیفیت پژوهشی قابل تبیین است. در بعد شایستگی‌های فردی، مؤلفه‌هایی نظیر تعهد و اخلاق حرفه‌ای، تفکر راهبردی، مسئولیت‌پذیری و یادگیری مستمر شناسایی شد. در بعد سازمانی و مدیریتی، برنامه‌ریزی راهبردی، مدیریت تغییر، تصمیم‌گیری مبتنی بر داده، هدایت منابع انسانی و توسعه فرهنگ سازمانی نقش اساسی داشتند. یافته‌ها همچنین نشان داد که توسعه زیرساخت‌ها، طراحی ساختارهای هم‌راستا با اهداف دانشگاه و حمایت از نوآوری از مهم‌ترین شایستگی‌های ساختاری محسوب می‌شوند. در حوزه کیفیت آموزشی، روش‌های تدریس فعال، تعامل استاد و دانشجو، ارزیابی مستمر و به‌کارگیری فناوری آموزشی برجسته بود و در حوزه کیفیت پژوهشی نیز حمایت از پژوهش، شبکه‌سازی علمی، ارزیابی عملکرد پژوهشی و توسعه نوآوری اهمیت بالایی داشتند. مقوله مرکزی پژوهش تحت عنوان «توانمندسازی نظام‌مند شایستگی‌های رهبران دانشگاهی برای ارتقای مستمر کیفیت آموزشی و پژوهشی» استخراج شد. نتایج پژوهش نشان داد که ارتقای کیفیت آموزشی و پژوهشی در دانشگاه آزاد اسلامی نیازمند توسعه هم‌زمان و یکپارچه شایستگی‌های فردی، مدیریتی و ساختاری رهبران دانشگاهی است.</p> https://journalcbl.com/index.php/jcbl/article/download/418/279