مجله شناخت، رفتار، یادگیری در دست انتشار 1405 09 01 The Lived Experience of Depressed Students Reading Novels: A Linguistic-Literary Analysis of Oral Narratives تجربه زیسته دانش‌آموزان افسرده از تجربه خواندن رمان: تحلیل زبان‌شناختی-ادبی روایت‌های شفاهی 1 17 FA مینا حیدری دکتری روانشناسی تربیتی و مدرس دانشگاه فرهنگیان شیراز، فارس، ایران. غلامحسین خمر استادیار، گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. سمیه رضایی استادیار، گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان شیراز، فارس، ایران. Journal Article 1404 12 05 <p>This study aimed to explore and analyze the lived experience of depressed students reading novels, with emphasis on the linguistic, literary, and narrative patterns embedded in their oral accounts. This qualitative study was conducted using an interpretive phenomenological design. The study population consisted of tenth-, eleventh-, and twelfth-grade students from ordinary public high schools in Shiraz during 2024-2025 who had either received a clinical diagnosis of depression or scored above the cut-off point on the Beck Depression Inventory and had read at least one complete novel during the previous six months. Participants were selected through purposive sampling and the snowball technique. Data saturation was reached after 14 interviews, and four additional interviews were conducted to confirm saturation, resulting in a final sample of 18 students. Data were collected through in-depth semi-structured interviews and analyzed using Braun and Clarke’s thematic analysis, narrative coherence analysis, and conceptual metaphor analysis. The trustworthiness of the data was ensured using Guba and Lincoln’s criteria. The interpretive analysis revealed that reading novels among depressed students was a multilayered and ambivalent experience organized into six main themes: the novel as a shelter for living, representation of depression in the text, narrative structure and ending, linguistic and metaphorical patterns, reading context, and meaning-making through narration. The linguistic-literary analysis identified six conceptual metaphors, namely shelter, escape, companion, immersion, island, and dream; three lexical patterns, including negative-mood vocabulary, spatial-movement vocabulary, and conditional-hesitant structures; and a five-stage narrative structure consisting of initial situation, triggering event, inner experience, response, and evaluation. Reading novels may function as a soothing, hopeful, and meaning-making experience for depressed students; however, superficial portrayals of depression or tragic endings may intensify negative emotions. Accordingly, the informed use of fiction by families, literature teachers, and school counselors can serve as a complementary resource for supporting adolescent mental health.</p> <p>هدف پژوهش حاضر کشف و تحلیل تجربه زیسته دانش‌آموزان افسرده از خواندن رمان با تأکید بر الگوهای زبان‌شناختی، ادبی و روایی در روایت‌های شفاهی آنان بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و طرح پدیدارشناسی تفسیری انجام شد. جامعه پژوهش شامل دانش‌آموزان پایه‌های دهم، یازدهم و دوازدهم مدارس متوسطه دولتی عادی شهر شیراز در سال‌های ۱۴۰۳-۱۴۰۴ بود که دارای تشخیص بالینی افسردگی یا نمره بالاتر از نقطه برش در پرسشنامه افسردگی بک بودند و در شش ماه گذشته دست‌کم یک رمان کامل خوانده بودند. نمونه‌گیری به روش هدفمند و با تکنیک گلوله‌برفی انجام شد و پس از رسیدن به اشباع نظری، ۱۸ دانش‌آموز در پژوهش مشارکت کردند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق گردآوری شد و با روش تحلیل مضمون براون و کلارک، تحلیل انسجام روایت و تحلیل استعاره‌های مفهومی بررسی گردید. برای اعتباریابی داده‌ها از معیارهای گوبا و لینکولن استفاده شد. تحلیل تفسیری داده‌ها نشان داد تجربه خواندن رمان در دانش‌آموزان افسرده پدیده‌ای چندلایه و دوسویه است که در شش مضمون اصلی سازمان یافت: رمان به عنوان پناهگاهی برای زیستن، بازنمایی افسردگی در متن، ساختار روایت و پایانبندی، الگوهای زبانی و استعاری، بافتار خوانش، و معناسازی از طریق روایت. تحلیل زبان‌شناختی-ادبی نیز شش استعاره مفهومی شامل پناهگاه، فرار، همراه، غوطه‌وری، جزیره و خواب؛ سه الگوی واژگانی شامل خلق‌منفی، فضایی-حرکتی و شرطی-تردیدآمیز؛ و ساختار روایی پنج‌مرحله‌ای شامل وضعیت اولیه، رویداد محرک، تجربه درونی، واکنش و ارزیابی را آشکار کرد. خواندن رمان برای دانش‌آموزان افسرده می‌تواند هم تجربه‌ای تسکین‌بخش، امیدآفرین و معناساز باشد و هم در صورت بازنمایی سطحی افسردگی یا پایانبندی تراژیک، به تشدید احساسات منفی منجر شود؛ بنابراین، بهره‌گیری آگاهانه از ادبیات داستانی در مدرسه، خانواده و مشاوره می‌تواند ظرفیتی مکمل برای حمایت از سلامت روان نوجوانان فراهم کند.</p> https://journalcbl.com/index.php/jcbl/article/download/448/290