مجله شناخت، رفتار، یادگیری در دست انتشار 1405 11 01 The Effectiveness of Choice Theory-Based Family Education on Academic Well-Being and Academic Self-Regulation in Bullying Adolescents تاثیر آموزش خانواده مبتنی بر نظریه انتخاب بر بهزیستی تحصیلی و خودتنظیمی تحصیلی نوجوانان قلدر 1 17 FA سعادت احمدی دانشجوی دکتری، گروه روان‌شناسی تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. غلامحسین مکتبی استاد ، گروه روان‌شناسی تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز ، اهواز، ایران. منیجه شهنی ییلاق استاد ، گروه روان‌شناسی تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز ، اهواز، ایران مرتضی امیدیان استاد ، گروه روان‌شناسی تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز ، اهواز، ایران. Journal Article 1404 11 25 <p>This study aimed to determine the effectiveness of choice theory-based family education on academic well-being and academic self-regulation among adolescents with bullying behaviors. This applied study used a quasi-experimental pretest–posttest design with a control group. The statistical population consisted of male lower-secondary school students in Farsan during the 2024–2025 academic year. The sample included 60 students with bullying behavioral symptoms who were selected through multistage cluster random sampling and simple random assignment, and were allocated to experimental and control groups. The experimental group received the choice theory-based family education package, whereas the control group received no intervention. Data were collected using the Academic Well-Being Questionnaire developed by Tuominen-Soini et al., the Academic Self-Regulation Questionnaire developed by Savari and Arabzadeh, and the Illinois Bullying Scale developed by Espelage and Holt. Data were analyzed using multivariate and univariate analysis of covariance. The results of multivariate analysis of covariance indicated a significant group effect on the combined dependent variables. Pillai’s trace, Wilks’ lambda, Hotelling’s trace, and Roy’s largest root were all significant, with F=101.51 and p=0.000. The results of univariate analysis of covariance showed that choice theory-based family education had significant effects on school value, school burnout, academic satisfaction, schoolwork engagement, and academic self-regulation. The F values were 25.77, 205.51, 28.22, 93.92, and 288.12, respectively, and all effects were significant at p=0.000. Choice theory-based family education can improve academic well-being and academic self-regulation in adolescents with bullying behaviors by strengthening parent–adolescent relationships, internal control, responsibility, and self-evaluation.</p> <p>پژوهش حاضر با هدف تعیین تاثیر آموزش خانواده مبتنی بر نظریه انتخاب بر بهزیستی تحصیلی و خودتنظیمی تحصیلی نوجوانان دارای رفتارهای قلدرانه انجام شد. این پژوهش از نوع کاربردی و با روش نیمه‌آزمایشی در قالب طرح پیش‌آزمون ـ پس‌آزمون با گروه گواه انجام شد. جامعه آماری شامل دانش‌آموزان پسر دوره اول متوسطه شهرستان فارسان در سال تحصیلی 1403-1404 بود. نمونه پژوهش شامل 60 دانش‌آموز دارای نشانه‌های رفتار قلدرانه بود که به روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای چندمرحله‌ای و تصادفی ساده انتخاب و در دو گروه آزمایش و گواه گمارده شدند. گروه آزمایش بسته آموزش خانواده مبتنی بر نظریه انتخاب را دریافت کرد و گروه گواه مداخله‌ای دریافت نکرد. ابزارهای گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه بهزیستی تحصیلی تومینین-سوینی و همکاران، پرسشنامه خودتنظیمی تحصیلی سواری و عرب‌زاده و مقیاس قلدری ایلینویز بود. داده‌ها با تحلیل کوواریانس چندمتغیری و تک‌متغیری تحلیل شدند. نتایج تحلیل کوواریانس چندمتغیری نشان داد اثر گروه بر مجموعه متغیرهای وابسته معنادار بود؛ اثر پیلایی، لامبدای ویلکز، اثر هتلینگ و بزرگ‌ترین ریشه روی همگی با F=101/51 و p=0/000 معنادار بودند. نتایج تحلیل کوواریانس تک‌متغیری نشان داد آموزش خانواده مبتنی بر نظریه انتخاب بر ارزش مدرسه، فرسودگی نسبت به مدرسه، رضایتمندی تحصیلی، درآمیزی با تکالیف مدرسه و خودتنظیمی تحصیلی اثر معنادار داشت. مقادیر F به‌ترتیب 25/77، 205/51، 28/22، 93/92 و 288/12 بود و در همه موارد سطح معناداری p=0/000 گزارش شد. آموزش خانواده مبتنی بر نظریه انتخاب می‌تواند با تقویت روابط والد ـ نوجوان، افزایش کنترل درونی، مسئولیت‌پذیری و خودارزیابی، به بهبود بهزیستی تحصیلی و ارتقای خودتنظیمی تحصیلی نوجوانان دارای رفتارهای قلدرانه کمک کند.</p> https://journalcbl.com/index.php/jcbl/article/download/467/304