مجله شناخت، رفتار، یادگیری در دست انتشار 1406 02 01 Modeling Risky Behaviors Among Iraqi Adolescents Based on Family Functioning, Family Communication Patterns, and Parent–Adolescent Conflict: The Mediating Role of Basic Psychological Needs مدل‌یابی رفتارهای پرخطر نوجوانان عراقی بر اساس کارکرد خانواده، الگوهای ارتباطی خانواده و تعارض والد–نوجوان: نقش میانجی نیازهای بنیادین روان‌شناختی 1 21 FA رحیم بدری گرگری استاد، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران شهروز نعمتی استاد، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران شهرام واحدی استاد، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران عرفان جاسم احمد دانشجوی دکتری روانشناسی تربیتی، گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران Journal Article 1405 02 13 <p>This study aimed to model risky behaviors among Iraqi adolescents based on family functioning, family communication patterns, and parent–adolescent conflict, with particular emphasis on the mediating role of basic psychological needs. This applied study employed a descriptive-correlational design using structural equation modeling (SEM). The statistical population comprised all Iraqi upper-secondary school students in Salah al-Din Province during the 2025–2026 academic year. A sample of 300 adolescents was selected using multistage cluster random sampling. Data were collected using the Youth Risk Behavior Survey (YRBS), Family Assessment Device (FAD), Revised Family Communication Patterns Questionnaire (RFCP), Conflict Behavior Questionnaire (CBQ), and Basic Psychological Needs Scale (BPNS). Pearson correlation analysis and structural equation modeling were used to analyze the data. All direct paths in the structural model were statistically significant. Family functioning (β=0.343), conversation orientation (β=-0.256), conformity orientation (β=0.267), conflict behavior (β=0.332), and basic psychological needs (β=-0.498) had significant direct effects on risky behaviors. Family functioning (β=-0.394), conversation orientation (β=0.374), conformity orientation (β=-0.286), and conflict behavior (β=-0.397) also significantly predicted basic psychological needs. The indirect effects of conversation orientation (-0.185), conformity orientation (0.145), and conflict behavior (0.200) on risky behaviors supported the mediating role of basic psychological needs. The model explained 50.3% of the variance in risky behaviors and 33.1% of the variance in basic psychological needs. Fit indices indicated satisfactory model fit (CFI=0.95, TLI=0.92, IFI=0.97, RFI=0.97, NFI=0.96). Basic psychological needs constitute an important mediating mechanism linking family-related factors to risky behaviors among Iraqi adolescents. Accordingly, preventive interventions may be strengthened by simultaneously improving family interactions and communication patterns, reducing parent–adolescent conflict, and promoting the satisfaction of adolescents’ basic psychological needs.</p> <p> </p> <p> </p> <p>پژوهش حاضر با هدف مدل‌یابی رفتارهای پرخطر نوجوانان عراقی بر اساس کارکرد خانواده، الگوهای ارتباطی خانواده و تعارض والد–نوجوان با تأکید بر نقش میانجی نیازهای بنیادین روان‌شناختی انجام شد. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی–همبستگی از نوع مدل‌یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل تمامی دانش‌آموزان نوجوان عراقی مقطع متوسطه دوره دوم استان صلاح‌الدین در سال تحصیلی ۱۴۰۴–۱۴۰۵ بود که از میان آنان ۳۰۰ نفر به روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه رفتارهای پرخطر نوجوانان (YRBS)، پرسشنامه کارکرد خانواده (FAD)، پرسشنامه تجدیدنظرشده الگوهای ارتباطی خانواده (RFCP)، پرسشنامه تعارض والد–نوجوان (CBQ) و مقیاس نیازهای بنیادین روان‌شناختی (BPNS) گردآوری و با ضریب همبستگی پیرسون و مدل‌یابی معادلات ساختاری تحلیل شدند. تمامی مسیرهای مستقیم مدل از نظر آماری معنادار بودند. اثر مستقیم کارکرد خانواده (β=0.343)، جهت‌گیری گفت‌وشنود (β=-0.256)، جهت‌گیری همنوایی (β=0.267)، رفتار تعارض‌آمیز (β=0.332) و نیازهای بنیادین روان‌شناختی (β=-0.498) بر رفتارهای پرخطر معنادار بود. همچنین، اثر کارکرد خانواده (β=-0.394)، گفت‌وشنود (β=0.374)، همنوایی (β=-0.286) و رفتار تعارض‌آمیز (β=-0.397) بر نیازهای بنیادین معنادار بود. اثرات غیرمستقیم گفت‌وشنود (-0.185)، همنوایی (0.145) و رفتار تعارض‌آمیز (0.200) بر رفتارهای پرخطر، نقش میانجی نیازهای بنیادین را تأیید کرد. مدل 50.3 درصد از واریانس رفتارهای پرخطر و 33.1 درصد از واریانس نیازهای بنیادین را تبیین کرد و شاخص‌های برازش CFI=0.95، TLI=0.92، IFI=0.97، RFI=0.97 و NFI=0.96 برازش مطلوب مدل را نشان دادند. نیازهای بنیادین روان‌شناختی سازوکار میانجی مهمی در ارتباط میان عوامل خانوادگی و رفتارهای پرخطر نوجوانان عراقی است؛ بنابراین، مداخلات پیشگیرانه می‌توانند با تمرکز هم‌زمان بر بهبود تعاملات و الگوهای ارتباطی خانواده، کاهش تعارض والد–نوجوان و تقویت ارضای نیازهای بنیادین روان‌شناختی، در کاهش رفتارهای پرخطر مؤثر باشند.</p> <p> </p> <p> </p> https://journalcbl.com/index.php/jcbl/article/download/486/342