مجله شناخت، رفتار، یادگیری در دست انتشار 1406 01 01 Investigating the Effectiveness of Wells’ Metacognitive Strategies Training on Academic Resilience and Academic Self-Handicapping in Students with Academic Procrastination بررسی اثربخشی آموزش راهبردهای فراشناختی ولز بر تاب‌آوری تحصیلی و خودناتوان‌سازی تحصیلی در دانش‌آموزان دارای اهمال‌کاری تحصیلی 1 17 FA قاسم طالبی قره قشلاقی گروه روانشناسی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران. رعنا ساکن آذری گروه روانشناسی، واحد سراب، دانشگاه آزاد اسلامی، سراب، ایران شهرام واحدی گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران Journal Article 1405 02 08 <p>This study aimed to determine the effectiveness of Wells’ metacognitive strategies training in improving academic resilience and reducing academic self-handicapping among lower-secondary students with academic procrastination in Salmas. This applied study employed a quasi-experimental pretest–posttest design with a control group. The statistical population consisted of lower-secondary students with academic procrastination in Salmas during the 2025–2026 academic year. From 8,317 students enrolled in 58 schools, one school was initially selected through simple random sampling. Following screening, 60 eligible students were purposively selected and allocated into three groups of 20 participants. The experimental groups received Wells’ metacognitive strategies training. Data were collected at pretest and posttest and analyzed using multivariate analysis of covariance and Bonferroni pairwise comparisons. Statistical assumptions concerning normality, homogeneity of regression slopes, equality of variances, and homogeneity of covariance matrices were examined before inferential analyses. The covariance analyses indicated that Wells’ metacognitive strategies training significantly increased academic resilience (F=65.861, p&lt;0.001, η²=0.634) and significantly decreased academic self-handicapping (F=24.617, p&lt;0.001, η²=0.393). Bonferroni comparisons also revealed significant between-group differences in academic resilience (MD=23.600, p=0.001) and academic self-handicapping (MD=15.700, p=0.001). Significant intervention effects were additionally observed for future communication skills (η²=0.456), future orientation (η²=0.499), and problem-focused resilience (η²=0.365), as well as behavioral (η²=0.466) and claimed self-handicapping (η²=0.407). Wells’ metacognitive strategies training appears effective in strengthening academic resilience and reducing academic self-handicapping among students with academic procrastination, potentially through modifying maladaptive metacognitive beliefs and improving the regulation of attention and thinking. These findings support the application of metacognitive training as a school-based psychological and educational intervention for students experiencing academic procrastination.</p> <p>پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی آموزش راهبردهای فراشناختی ولز بر تاب‌آوری تحصیلی و خودناتوان‌سازی تحصیلی دانش‌آموزان دارای اهمال‌کاری تحصیلی دوره متوسطه اول شهر سلماس انجام شد. این پژوهش کاربردی و از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون–پس‌آزمون و گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل دانش‌آموزان دوره متوسطه اول شهر سلماس دارای اهمال‌کاری تحصیلی در سال تحصیلی 2025–2026 بود. از میان 8317 دانش‌آموز شاغل به تحصیل در 58 مدرسه، ابتدا یک مدرسه به‌صورت تصادفی انتخاب شد و پس از غربالگری، 60 دانش‌آموز واجد شرایط به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و در سه گروه 20 نفری جایگزین شدند. گروه‌های آزمایش آموزش راهبردهای فراشناختی ولز را دریافت کردند. داده‌ها در مراحل پیش‌آزمون و پس‌آزمون گردآوری و برای آزمون فرضیه‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیره و آزمون تعقیبی بنفرونی تحلیل شدند. پیش‌فرض‌های نرمال بودن، همگنی شیب‌های رگرسیون، برابری واریانس‌ها و همگنی ماتریس کوواریانس‌ها نیز بررسی شدند. تحلیل کوواریانس نشان داد آموزش راهبردهای فراشناختی ولز موجب افزایش معنادار تاب‌آوری تحصیلی (F=65.861, p&lt;0.001, η²=0.634) و کاهش معنادار خودناتوان‌سازی تحصیلی (F=24.617, p&lt;0.001, η²=0.393) شد. مقایسه‌های زوجی بنفرونی نیز تفاوت معنادار گروه آزمایش و کنترل را در تاب‌آوری تحصیلی (MD=23.600, p=0.001) و خودناتوان‌سازی تحصیلی (MD=15.700, p=0.001) نشان داد. همچنین، مداخله بر ابعاد تاب‌آوری شامل مهارت‌های ارتباطی آینده (η²=0.456)، جهت‌گیری آینده (η²=0.499) و مسئله‌محوری (η²=0.365)، و بر ابعاد رفتاری (η²=0.466) و ادعایی (η²=0.407) خودناتوان‌سازی اثر معنادار داشت. آموزش راهبردهای فراشناختی ولز می‌تواند از طریق اصلاح باورهای فراشناختی و بهبود تنظیم توجه و افکار، تاب‌آوری تحصیلی دانش‌آموزان دارای اهمال‌کاری تحصیلی را افزایش داده و گرایش آنان به خودناتوان‌سازی تحصیلی را کاهش دهد؛ بنابراین، این مداخله می‌تواند به‌عنوان رویکردی کاربردی در برنامه‌های مشاوره‌ای و روان‌شناختی مدارس مورد استفاده قرار گیرد.</p> https://journalcbl.com/index.php/jcbl/article/download/510/328