مجله شناخت، رفتار، یادگیری در دست انتشار 1406 03 01 Explaining Social Media Addiction Based on Emotional Security in the Family, with the Mediating Roles of Basic Psychological Need Satisfaction and Positive Relationship with Self among Student Teachers تبیین اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی بر اساس ایمنی هیجانی در خانواده با نقش میانجی ارضای نیازهای اساسی روان‌شناختی و رابطه مثبت با خود در دانشجو-معلمان 1 21 FA سهراب صادقی دانشجوی دکتری، گروه روان‌شناسی تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران محبوبه فولادچنگ دانشیار، گروه روان‌شناسی تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران فرهاد خرمایی دانشیار، گروه روان‌شناسی تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران راضیه شیخ‌الاسلامی دانشیار، گروه روان‌شناسی تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران Journal Article 1405 04 07 <p>This study aimed to explain social media addiction based on emotional security in the family through the sequential mediating roles of basic psychological need satisfaction and positive relationship with self among student teachers. This descriptive-correlational study employed structural equation modeling. The statistical population comprised student teachers at Farhangian University of Shiraz during the 2025–2026 academic year. Using multistage cluster sampling, 480 participants were recruited; after identifying and removing 12 multivariate outliers based on Mahalanobis distance, data from 468 participants were analyzed. Data were collected using the Social Network Addiction Scale, Security in the Family System Scale, Basic Psychological Need Satisfaction Scale, and Positive Self-Relation Scale. Structural equation modeling and bootstrap procedures were conducted using SPSS-27 and AMOS-27. The final model demonstrated an acceptable fit to the data (χ²/df=2.21, GFI=0.91, IFI=0.93, CFI=0.93, RMSEA=0.049). Emotional security in the family had a significant positive effect on basic psychological need satisfaction (β=0.642, P=0.001) and a significant negative effect on social media addiction (β=-0.233, P=0.002). Basic psychological need satisfaction significantly predicted positive relationship with self (β=0.800, P=0.001) and negatively predicted social media addiction (β=-0.418, P=0.002). The direct effect of positive relationship with self on social media addiction was not significant (β=-0.061, P=0.592). The indirect effect of emotional security on social media addiction through basic psychological need satisfaction was significant (β=-0.268, P=0.001). Furthermore, the sequential indirect pathway from emotional security through basic psychological need satisfaction and positive relationship with self to social media addiction was significant (β=-0.031, P=0.038). Overall, the model explained 34.2% of the variance in social media addiction. Emotional security in the family and satisfaction of basic psychological needs play important direct and indirect roles in reducing social media addiction, while positive relationship with self appears to exert its influence primarily within a sequential mediating pathway; therefore, preventive and educational interventions for student teachers should simultaneously strengthen family emotional security, psychological need satisfaction, and positive self-relations.</p> <p>پژوهش حاضر با هدف تبیین اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی بر اساس ایمنی هیجانی در خانواده با نقش میانجی متوالی ارضای نیازهای اساسی روان‌شناختی و رابطه مثبت با خود در دانشجو-معلمان انجام شد. این پژوهش توصیفی-همبستگی و از نوع مدل‌یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل دانشجو-معلمان دانشگاه فرهنگیان شیراز در سال تحصیلی ۱۴۰۴–۱۴۰۵ بود که ۴۸۰ نفر به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. پس از شناسایی و حذف ۱۲ داده پرت با استفاده از فاصله ماهالانوبیس، داده‌های ۴۶۸ نفر تحلیل شد. داده‌ها با استفاده از مقیاس اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی، مقیاس ایمنی در نظام خانواده، مقیاس ارضای نیازهای اساسی روان‌شناختی و پرسشنامه رابطه مثبت با خود گردآوری شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از SPSS-27 و AMOS-27 و روش مدل‌یابی معادلات ساختاری و بوت‌استرپ انجام گرفت. مدل نهایی از برازش مطلوبی برخوردار بود (χ²/df=2.21، GFI=0.91، IFI=0.93، CFI=0.93، RMSEA=0.049). ایمنی هیجانی در خانواده اثر مثبت و معناداری بر ارضای نیازهای اساسی روان‌شناختی داشت (β=0.642، P=0.001) و اثر منفی و معناداری بر اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی نشان داد (β=-0.233، P=0.002). ارضای نیازهای اساسی روان‌شناختی بر رابطه مثبت با خود اثر مثبت و معنادار (β=0.800، P=0.001) و بر اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی اثر منفی و معنادار داشت (β=-0.418، P=0.002). اثر مستقیم رابطه مثبت با خود بر اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی معنادار نبود (β=-0.061، P=0.592). اثر غیرمستقیم ایمنی هیجانی بر اعتیاد از طریق ارضای نیازهای اساسی روان‌شناختی معنادار بود (β=-0.268، P=0.001) و مسیر میانجی متوالی ایمنی هیجانی ← ارضای نیازها ← رابطه مثبت با خود ← اعتیاد نیز معنادار شد (β=-0.031، P=0.038). مدل 34.2 درصد از واریانس اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی را تبیین کرد. ایمنی هیجانی در خانواده و ارضای نیازهای اساسی روان‌شناختی، به‌صورت مستقیم و از طریق مسیرهای میانجی، نقش مهمی در کاهش اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی دارند و رابطه مثبت با خود عمدتاً در قالب مسیر میانجی متوالی اهمیت می‌یابد؛ بنابراین، مداخلات پیشگیرانه و آموزشی برای دانشجو-معلمان باید هم‌زمان بر تقویت امنیت خانوادگی، ارضای نیازهای روان‌شناختی و ارتقای رابطه مثبت با خود تمرکز کنند.</p> https://journalcbl.com/index.php/jcbl/article/download/549/368