مجله شناخت، رفتار، یادگیری در دست انتشار 1406 03 01 Structural Model of Parental Relationships and Teacher–Student Relationship with Academic Buoyancy in Students: The Mediating Role of Perceived Academic Pressure الگوی ساختاری روابط والدینی و رابطه معلم–دانش‌آموز با سرزندگی تحصیلی در دانش‌آموزان: نقش میانجی فشار تحصیلی ادراک‌شده 1 19 FA مریم اسدی گروه روانشناسی تربیتی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، پردیس بین المللی ارس، دانشگاه تهران، تهران، ایران. منصوره حاج حسینی گروه روانشناسی تربیتی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. روح الله شهابی گروه روانشناسی، پژوهشکده اخلاق و تربیت، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران. جواد پورکریمی گروه مدیریت و برنامه ریزی آموزشی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. Journal Article 1405 03 09 <p>This study aimed to examine the structural relationships of parental relationships and the teacher–student relationship with academic buoyancy and to determine the mediating role of perceived academic pressure among upper-secondary school students. This fundamental, cross-sectional, descriptive-correlational study employed structural equation modeling. The statistical population consisted of students attending public upper-secondary schools in District 1 of Ahvaz during the 2025–2026 academic year. A total of 365 students were selected using systematic random sampling. Data were collected using the Parent–Child Communication Quality Scale, Teacher–Student Relationship Questionnaire, Academic Buoyancy Questionnaire, and Parental Perceived Academic Pressure Scale. Pearson correlation coefficients and structural equation modeling were used for data analysis. Parental relationships had a significant positive direct effect on academic buoyancy (β=0.53, p=0.01), and the teacher–student relationship also had a significant positive direct effect on academic buoyancy (β=0.42, p=0.01). Parental relationships (β=-0.39, p=0.005) and the teacher–student relationship (β=-0.35, p=0.01) had significant negative direct effects on perceived academic pressure. Perceived academic pressure had a significant negative direct effect on academic buoyancy (β=-0.285, p=0.01). The indirect effects of parental relationships (β=0.111, p=0.02) and the teacher–student relationship (β=0.12, p=0.02) on academic buoyancy through perceived academic pressure were significant. The model demonstrated satisfactory fit indices (χ²/df=2.54, RMSEA=0.06, NFI=0.92, NNFI=0.97, CFI=0.99, GFI=0.93, AGFI=0.96). Supportive parental and teacher–student relationships are associated with greater academic buoyancy both directly and indirectly through reduced perceived academic pressure. Therefore, strengthening supportive relationships within family and school contexts and managing excessive academic pressure may enhance students’ adjustment, persistence, and capacity to cope with everyday academic challenges.</p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p>پژوهش حاضر با هدف بررسی الگوی ساختاری روابط والدینی و رابطه معلم–دانش‌آموز با سرزندگی تحصیلی و تعیین نقش میانجی فشار تحصیلی ادراک‌شده در دانش‌آموزان دوره دوم متوسطه انجام شد. پژوهش حاضر از نظر هدف بنیادی، از نظر زمانی مقطعی و از نظر روش، توصیفی-همبستگی مبتنی بر مدل‌یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل دانش‌آموزان دوره دوم متوسطه دبیرستان‌های دولتی منطقه یک شهر اهواز در سال تحصیلی 1404–1405 بود که از میان آنان 365 نفر با روش نمونه‌گیری تصادفی–منظم انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل مقیاس کیفیت ارتباط والد–فرزند، پرسشنامه روابط معلم–دانش‌آموز، پرسشنامه سرزندگی تحصیلی و مقیاس فشار تحصیلی ادراک‌شده والدینی بود. داده‌ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و مدل‌یابی معادلات ساختاری تحلیل شدند. نتایج نشان داد روابط والدینی اثر مستقیم مثبت و معناداری بر سرزندگی تحصیلی داشت (β=0.53, p=0.01) و رابطه معلم–دانش‌آموز نیز اثر مستقیم مثبت و معناداری بر سرزندگی تحصیلی نشان داد (β=0.42, p=0.01). روابط والدینی (β=-0.39, p=0.005) و رابطه معلم–دانش‌آموز (β=-0.35, p=0.01) اثر مستقیم منفی و معناداری بر فشار تحصیلی ادراک‌شده داشتند و فشار تحصیلی ادراک‌شده نیز سرزندگی تحصیلی را به‌طور منفی پیش‌بینی کرد (β=-0.285, p=0.01). اثر غیرمستقیم روابط والدینی (β=0.111, p=0.02) و رابطه معلم–دانش‌آموز (β=0.12, p=0.02) بر سرزندگی تحصیلی از طریق فشار تحصیلی ادراک‌شده معنادار بود. شاخص‌های برازش نیز مطلوب بودند (χ²/df=2.54, RMSEA=0.06, NFI=0.92, NNFI=0.97, CFI=0.99, GFI=0.93, AGFI=0.96). کیفیت مطلوب روابط والدینی و رابطه معلم–دانش‌آموز، علاوه بر ارتباط مستقیم با افزایش سرزندگی تحصیلی، از طریق کاهش فشار تحصیلی ادراک‌شده نیز با سرزندگی بیشتر دانش‌آموزان مرتبط است؛ بنابراین، تقویت روابط حمایتی در خانواده و مدرسه و مدیریت فشارهای تحصیلی می‌تواند زمینه ارتقای سازگاری و پایداری تحصیلی دانش‌آموزان را فراهم کند.</p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> https://journalcbl.com/index.php/jcbl/article/download/552/360