مجله شناخت، رفتار، یادگیری در دست انتشار 1406 04 01 Effects of Neurofeedback and Mindfulness-Based Cognitive Therapy on Working Memory in Older Adults with Alzheimer’s Disease تأثیر نوروفیدبک و شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر حافظه فعال در سالمندان مبتلا به آلزایمر 1 21 FA محبوبه گندم کار گروه روان‌شناسی، واحد تربت جام، دانشگاه آزاد اسلامی، تربت جام، ایران. مهدی نیری گروه روان‌شناسی، واحد تربت جام، دانشگاه آزاد اسلامی، تربت جام، ایران. علی اکبر ثمری گروه روان‌شناسی، واحد کاشمر، دانشگاه آزاد اسلامی، کاشمر، ایران Journal Article 1405 03 11 <p>This study aimed to compare the effectiveness of neurofeedback and mindfulness-based cognitive therapy in improving working memory among older adults with Alzheimer’s disease. This applied quasi-experimental study employed a pretest–posttest design with a one-month follow-up and a control group. The statistical population consisted of 400 older adults residing in Kahrizak Nursing Home in Tehran in 2021. Forty-five eligible older adults with mild Alzheimer’s disease were purposively selected and, after age matching, randomly assigned to neurofeedback, mindfulness-based cognitive therapy, and control groups, with 15 participants in each group. Working memory was assessed using the Daneman and Carpenter Working Memory Capacity Test. The neurofeedback intervention comprised ten 45-minute sessions using a ProComp2 device, whereas mindfulness-based cognitive therapy was delivered in ten 60-minute sessions based on Crane’s protocol. Data were analyzed using repeated-measures analysis of variance and Bonferroni post hoc comparisons in SPSS-23. Multivariate analysis indicated a significant overall effect of the interventions on working memory (F=9.37, P=0.001, η²=0.309). Repeated-measures analysis showed that both neurofeedback and mindfulness-based cognitive therapy significantly improved the storage (P=0.001) and processing (P=0.014) components of working memory compared with the control group. Significant time and group × time effects were also observed for working-memory components (P=0.001). Bonferroni comparisons demonstrated significant differences between both intervention groups and the control group and between pretest scores and both posttest and follow-up scores. No significant differences emerged between posttest and follow-up scores, indicating maintenance of treatment effects. Moreover, no significant difference was found between neurofeedback and mindfulness-based cognitive therapy in their effectiveness for improving working memory. Neurofeedback and mindfulness-based cognitive therapy appear to be effective and relatively durable non-pharmacological interventions for improving working memory in older adults with mild Alzheimer’s disease. Their comparable effectiveness suggests that both approaches may be incorporated into cognitive rehabilitation programs according to patients’ clinical conditions, accessibility, and treatment preferences.</p> <p>پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی نوروفیدبک و شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر حافظه فعال سالمندان مبتلا به بیماری آلزایمر انجام شد. این پژوهش کاربردی و از نوع شبه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری یک‌ماهه همراه با گروه گواه بود. جامعه آماری شامل 400 سالمند ساکن آسایشگاه معلولین و سالمندان کهریزک تهران در سال 1400 بود که از میان آنان 45 سالمند مبتلا به آلزایمر خفیف به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و پس از همگن‌سازی سنی، به‌صورت تصادفی در سه گروه 15 نفری نوروفیدبک، شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی و گواه قرار گرفتند. حافظه فعال با آزمون ظرفیت حافظه فعال دانیمن و کارپنتر ارزیابی شد. مداخله نوروفیدبک در 10 جلسه 45 دقیقه‌ای با دستگاه ProComp2 و مداخله شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی در 10 جلسه یک‌ساعته براساس پروتکل کران اجرا شد. داده‌ها با تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر و آزمون تعقیبی بنفرونی در نرم‌افزار SPSS-23 تحلیل شدند. نتایج تحلیل چندمتغیری نشان داد اثر کلی مداخلات بر حافظه فعال معنادار بود (F=9.37، P=0.001، η²=0.309). تحلیل اندازه‌گیری مکرر نشان داد نوروفیدبک و شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی در مقایسه با گروه گواه موجب افزایش معنادار اندوزش (P=0.001) و پردازش (P=0.014) شدند. همچنین اثر زمان و تعامل زمان × گروه برای مؤلفه‌های حافظه فعال معنادار بود (P=0.001). نتایج آزمون بنفرونی تفاوت معنادار گروه‌های نوروفیدبک و شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی با گروه گواه و نیز تفاوت معنادار پیش‌آزمون با پس‌آزمون و پیگیری را نشان داد؛ در حالی که تفاوت پس‌آزمون و پیگیری معنادار نبود که بیانگر پایداری اثر مداخلات بود. تفاوت معناداری نیز میان دو مداخله فعال در بهبود حافظه فعال مشاهده نشد. نوروفیدبک و شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی هر دو می‌توانند به‌عنوان مداخلات غیردارویی مؤثر و نسبتاً پایدار برای تقویت حافظه فعال سالمندان مبتلا به آلزایمر خفیف مورد استفاده قرار گیرند. فقدان تفاوت معنادار میان دو مداخله نشان می‌دهد هر دو رویکرد، با وجود برخورداری از سازوکارهای متفاوت، ظرفیت مناسبی برای استفاده در برنامه‌های توانبخشی شناختی سالمندان مبتلا به آلزایمر دارند.</p> https://journalcbl.com/index.php/jcbl/article/download/583/381