طراحی الگوی پرورش خلاقیت برای دانشآموزان دوره ابتدایی استان تهران با رویکرد آمیخته
کلمات کلیدی:
خلاقیت, دانشآموزان دوره ابتدایی, الگوی پرورش خلاقیت, آموزش و پرورش, رویکرد آمیخته, تحلیل عاملی تأییدیچکیده
هدف پژوهش حاضر طراحی و اعتبارسنجی الگوی پرورش خلاقیت برای دانشآموزان دوره ابتدایی استان تهران بر اساس رویکرد آمیخته و شناسایی ابعاد، مؤلفهها و شاخصهای مؤثر بر آن بود. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، آمیخته اکتشافی (کیفی ـ کمی) بود. در بخش کیفی از رویکرد دادهبنیاد پارادایمی استفاده شد و مشارکتکنندگان شامل 12 نفر از خبرگان حوزه علوم تربیتی و روانشناسی بودند که بهصورت هدفمند انتخاب شدند. در بخش کمی، جامعه آماری شامل 991 نفر از معلمان دوره ابتدایی شهر تهران دارای مدرک کارشناسی ارشد و بالاتر در رشتههای علوم تربیتی و روانشناسی بود که بر اساس جدول مورگان، 275 نفر بهعنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار گردآوری دادهها در بخش کیفی مصاحبه نیمهساختاریافته و در بخش کمی پرسشنامه محققساخته بود. دادههای کیفی با استفاده از کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شد و دادههای کمی با بهرهگیری از تحلیل عاملی تأییدی در نرمافزار LISREL مورد بررسی قرار گرفت. یافتههای پژوهش نشان داد الگوی پرورش خلاقیت دانشآموزان دوره ابتدایی دارای 5 بعد اصلی، 16 مؤلفه و 102 شاخص است. ابعاد اصلی شامل عوامل علی، عوامل زمینهای، عوامل مداخلهگر، راهبردها و پیامدها بود. نتایج تحلیل عاملی تأییدی نشان داد تمامی مسیرهای مدل از معناداری آماری برخوردار بودند (05/0>P). همچنین شاخصهای برازش مدل در سطح مطلوب قرار داشت؛ بهگونهای که نسبت خیدو به درجه آزادی برابر با 79/2، شاخص RMSEA برابر با 038/0 و شاخصهای CFI، IFI، GFI و AGFI همگی بالاتر از 90/0 گزارش شدند که بیانگر برازش مناسب مدل ساختاری پژوهش است. نتایج پژوهش نشان داد پرورش خلاقیت دانشآموزان ابتدایی مستلزم توجه همزمان به عوامل فردی، خانوادگی، آموزشی، مدیریتی و اجتماعی است. بر این اساس، بهبود محیط آموزشی، توانمندسازی معلمان، استفاده از فناوریهای نوین آموزشی، بازنگری در برنامهریزی و ارزشیابی آموزشی و تقویت تعامل خانواده و مدرسه میتواند زمینه ارتقای خلاقیت دانشآموزان را فراهم سازد. الگوی ارائهشده میتواند بهعنوان چارچوبی کاربردی در سیاستگذاریها و برنامههای آموزشی مورد استفاده مدیران و برنامهریزان نظام آموزش و پرورش قرار گیرد.
دانلودها
مراجع
Avila, H. A. (2019). Creativity in the English Class: Activities to Promote EFL Learning. How, 22(2), 91-103.
Baghaei, H., Akbari, S., & Tolouei, L. (2023). Creativity and Innovations in Schools. First International Conference on Sociology, Social Sciences, and Education with a Future-Oriented Approach, Bushehr. https://civilica.com/doc/1782732
Bereczki, E. O., & Karpati, A. (2017). Teachers' Beliefs About Creativity and Its Nurture: A Systematic Review of the Recent Research Literature. Educational Research Review. https://doi.org/10.1016/j.edurev.2017.10.003
Bialkiewicz, A. (2020). Architectural Competitions Support Student Creativity. World Transactions on Engineering and Technology Education, 18(2), 157-162.
Cenberci, S. (2018). The Investigation of the Creative Thinking Tendency of Prospective Mathematics Teachers in Terms of Different Variables. Journal of Education and Training Studies, 6.
Fakhari Mobarakeh, F., Etemadi Ahari, A., & Sabergorgani, A. (2022). A Creative Education Model for Elementary School Students with Emphasis on Sixth Grade. Rah, 12(1), 197-228.
Lee, J. H., & Lee, S. (2023). Relationships Between Physical Environments and Creativity: A Scoping Review. Thinking Skills and Creativity, 48.
Mahmoudi, S. N. (2021). Designing a Model of Situational Creativity Based on the Reflective Education Approach: A Case Study of the Philosophy for Children Program. Thinking and Children, 12(1), 289-317. https://doi.org/10.30465/fabak.2021.6236
Mohammadi, L. (2018). The Role of Teaching Methods in Fostering Creativity in Elementary Students. First International Conference on Psychology, Educational Sciences, and Social Studies, Hamadan.
Rahmati, F., Pardakhtchi, M. H., Sanjari, A., & Hassan Moradi, N. (2022). Designing a Model for Fostering Creativity Among Female Upper Secondary School Students in Tehran Schools. Quarterly Journal of Educational Leadership and Management, 16(3), 183-212.
Ranjbar, M. (2020). The Effect of Art on Education, Learning, and the Emergence of Creativity in Students. Third International Conference on Psychology, Educational Sciences, and Social Studies, Hamadan.
Robinson, K., Aronica, L., & Bakhtiari, A. (2020). Creative Schools. Tik and Avaye Noor Publications.
Safaei, N., Zarei, E., & Samavi, A. (2021). Designing and Modeling a Curriculum Based on Creative Thinking Skills for Elementary School Students. Educational Technologies, 15(3), 579-590.
Salehinia, M., Bashghareh, V., Karimi, E., & Ahmadi, M. (2023). Examining the Role of Educational Leadership and Management in Creativity and Innovation. New Research Approaches in Management Sciences(39), 45-68.
Sari, F. W. (2020). Inquiry Based Teaching in Writing Classroom: The Effectiveness to the Students' Creativity. Journal of English Language Teaching and Islamic Integration (JELTII), 3(01), 244-264.
Shafer, D. (2025). A Critical Thinking Thematic Framework and Observation Tool for Improved Theory and Developing Secondary Teachers' Instructional Practice: Proof of Concept. Thinking Skills and Creativity, 56, 101787.
Soudagar, A. (2020). Examining the Effect of Teachers' Information Literacy on the Development of Creativity in Elementary Students of Hamoun County Education Department. Fifth National Conference on New Approaches in Education and Research, Mahmoudabad.
Vincent-Lancrin, S., Gonzalez-Sancho, C., & Bouckaert, M. (2019). Fostering Students' Creativity and Critical Thinking. OECD.
Vuk, S. (2023). Development of Creativity in Elementary School. Journal of Creativity, 33(2), 33-48.
Yasemi, S., Hosseinikhah, A., Kian, M., Geramipour, M., & Hosseini, A. a.-S. (2020). Designing a Creative School Model for Elementary Education and Validating It from Experts' Perspectives. 10(2), 171-207.
دانلودها
چاپ شده
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 1404 مهرناز مهرنگ (نویسنده); عباس خورشیدی (نویسنده مسئول); نادر برزگر, ناهید شفیعی, اسد حجازی (نویسنده)

این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.