مقایسه الگوهای پردازش شناختی در یادگیری عمیق و یادگیری سطحی
کلمات کلیدی:
یادگیری عمیق, یادگیری سطحی, پردازش شناختی, کارکردهای اجرایی, دانشجویان, راهبردهای یادگیریچکیده
هدف پژوهش حاضر مقایسه الگوهای پردازش شناختی در دانشجویان دارای یادگیری عمیق و یادگیری سطحی در دانشگاههای شهر تهران بود. پژوهش حاضر از نوع کمی و علیـمقایسهای بود. جامعه آماری شامل تمامی دانشجویان مقطع کارشناسی دانشگاههای شهر تهران در سال تحصیلی 1405-1404 بود که از میان آنان 320 نفر به روش نمونهگیری در دسترس انتخاب شدند. شرکتکنندگان بر اساس نمرات حاصل از پرسشنامه فرایند مطالعه دو عاملی در دو گروه یادگیری عمیق و یادگیری سطحی طبقهبندی شدند. برای جمعآوری دادهها از پرسشنامه فرایند مطالعه دو عاملی بیگز و پرسشنامه سبکهای پردازش اطلاعات استفاده شد. دادهها با استفاده از IBM SPSS Statistics و از طریق آمار توصیفی و تحلیل واریانس چندمتغیری مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج تحلیل واریانس چندمتغیری نشان داد که بین دو گروه یادگیری عمیق و یادگیری سطحی از نظر الگوهای پردازش شناختی تفاوت معناداری وجود دارد (0.001>P). دانشجویان دارای یادگیری عمیق در مؤلفههای پردازش عمیق، پردازش تحلیلی و پردازش بسطیافته نمرات بالاتری کسب کردند، در حالی که دانشجویان دارای یادگیری سطحی در مؤلفه پردازش سطحی میانگین بیشتری داشتند. بیشترین اندازه اثر مربوط به متغیر پردازش سطحی بود که نشان داد یادگیرندگان سطحی بیشتر از راهبردهای حفظی و پردازشهای غیرتحلیلی استفاده میکنند. همچنین، نتایج نشان داد که یادگیری عمیق با پردازش معنادار اطلاعات، تحلیل مفهومی و سازماندهی شناختی پیشرفتهتر همراه است. یافتههای پژوهش نشان داد که نوع رویکرد یادگیری نقش تعیینکنندهای در کیفیت پردازش شناختی دانشجویان دارد. یادگیری عمیق با پردازش شناختی پیشرفتهتر، تحلیل مفهومی و استفاده مؤثرتر از راهبردهای شناختی همراه بود، در حالی که یادگیری سطحی بیشتر مبتنی بر پردازش محدود و حفظمحور بود. بنابراین، طراحی محیطهای آموزشی مبتنی بر تفکر تحلیلی، خودتنظیمی و یادگیری معنادار میتواند به ارتقای عملکرد شناختی و کیفیت یادگیری دانشجویان کمک کند.
دانلودها
مراجع
Bailey, K., & Im‐Bolter, N. (2024). Social Cognitive Processes in Children With Specific Learning Disorder: The Importance of Language. Learning Disability Quarterly, 48(4), 215-226. https://doi.org/10.1177/07319487241288531
Bulut, S., Bukhori, B., & Parsakia, K. (2024). Enhancing Selective Attention in Children with Learning Disorders: Efficacy of Executive Functions Training. KMAN Counseling & Psychology Nexus, 1(2), 86-93. https://doi.org/10.61838/kman.psychnexus.1.2.14
Dwojaczny, B., & Bejtka, M. (2023). Influence of physical activity on cognitive functions - Potential mech anisms and benefits. Journal of Education, Health and Sport, 13(3), 181-185. https://doi.org/10.12775/JEHS.2023.13.03.026
Foy, N. (2025). 15-Minute Focus: Executive Function: Strategies to Build Underdeveloped Skills, Maximize Learning, and Unlock Potential. National Center for Youth Issues.
Janalizadeh, F., Gholami Chaboki, A., & Borjesteh Siahkelroodi, S. (2023). Examining the Use of E-Learning on Self-Regulated Learning Strategies and Cognitive Processing in Fourth Grade Elementary Students in Science Course. The 9th National Conference on New Studies and Research in Educational Sciences, Psychology, and Counseling of Iran, Tehran. https://civilica.com/doc/1842906/
Karimi, A., Gholtash, A., & Machinchi, A. A. (2023). Develop and validate a model for teaching metacognitive skills based on quantum thinking to student-teachers. Sociology of Education, 9(1), 359-370. https://doi.org/10.22034/ijes.2022.544223.1207
Khan, K., & Lal, P. S. (2023). Executive Dysfunctions in Different Learning Disabilities: A Review. Journal of Indian Association for Child and Adolescent Mental Health, 19(2), 126-142. https://doi.org/10.1177/09731342231179614
Lievore, R. (2024). Let’s Face It! The Role of Social Anxiety and Executive Functions in Recognizing Others’ Emotions From Faces: Evidence From Autism and Specific Learning Disorders. Development and Psychopathology, 1-13. https://doi.org/10.1017/s0954579424000038
Majidpour, Z., Bayrami, M., Asadi, F., Nasiri, M., & Pourmohamad Ghoochani, K. (2025). Comparing the executive functions of children with autism spectrum disorders with normal children in Tabriz. Journal of Cognition, Behavior, Learning, 2(2), 1-13. https://doi.org/10.61838/jcbl.2.2.13
Megari, K. (2026). Cognitive Pathways in Atypical Development: Executive Functions in Children With Attention‐Deficit/Hyperactivity Disorder and Specific Learning Disorders. International Journal of Developmental Neuroscience, 86(1). https://doi.org/10.1002/jdn.70094
Pérez, E. E., & Losada, J. L. (2024). Using Artificial Intelligence in Education: Decision Tree Learning Results in Secondary School Students Based on Cold and Hot Executive Functions. Humanities and Social Sciences Communications, 11(1). https://doi.org/10.1057/s41599-024-04040-y
Pourjaberi, B., Shirkavand, N., & Ashoori, J. (2023). The Effectiveness of Cognitive Rehabilitation Training on Prospective Memory and Cognitive Flexibility in Individuals with Depression. International Journal of Education and Cognitive Sciences, 4(3), 45-53. https://doi.org/10.61838/kman.ijecs.4.3.5
Rajabian Deh Zire, M., Maghami, H. A. U. T. M., Zarei Zavarki, E., & Younesi, J. (2024). The effect of a brain-compatible electronic learning environment model on students' executive functions. Curriculum Studies Research, 14(1), 29-58. https://jsa.uok.ac.ir/article_63087.html
Roghani, F., Saadati Shamir, A., Abdollahpour, M. A., & Hashemi, N. (2024). The Effectiveness of the Fluid Intelligence Training Package on Executive Functions in Children with Learning Disabilities and ADHD. Sociology of Education, 10(2), 46-56. https://jedusocio.com/index.php/se/article/view/450
Sadeghi Ahouei, J., Haji Mousaei, M., & Banisi, V. (2025). The Effect of Neurofeedback on Improving Executive and Academic Functions in Children and Adolescents with Attention Deficit/Hyperactivity Disorder and Learning Disabilities: A Review Study. Mental Health in School, 3(1), 21-27.
Yao, C., Jun, H., & Dai, G.-S. (2024). Predicting Phonological Awareness: The Roles of Mind-Wandering and Executive Attention. International Journal of Education and Cognitive Sciences, 5(2), 1-7. https://doi.org/10.22034/injoeas.2024.454689.1084
دانلودها
چاپ شده
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 1404 حسین بقایی (نویسنده مسئول); مهسا منتظری نیا (نویسنده)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
