مدل ساختاری رابطه باورهای فراشناختی با بهزیستی روان‌شناختی با میانجی‌گری اضطراب سلامت در زنان مبتلا به سرطان
کلمات کلیدی:
باورهای فراشناختی, اضطراب سلامت, بهزیستی روان‌شناختی, زنان مبتلا به سرطان, سرطانچکیده
پژوهش حاضر با هدف بررسی مدل ساختاری رابطه باورهای فراشناختی با بهزیستی روان‌شناختی با میانجی‌گری اضطراب سلامت در زنان مبتلا به سرطان انجام شد. پژوهش حاضر از نظر هدف بنیادی و از نظر روش، توصیفی-همبستگی مبتنی بر مدل‌یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل زنان مبتلا به سرطان مراجعه‌کننده به بیمارستان فوق‌تخصصی هاشمی رفسنجانی و کلینیک تخصصی اسماعیل‌زاده در شهر تهران طی اردیبهشت تا آذر ۱۴۰۴ بود. پس از نمونه‌گیری در دسترس، جمع‌آوری و غربالگری داده‌ها، ۳۶۰ نفر وارد تحلیل نهایی شدند. داده‌ها با استفاده از فرم ۱۸ سؤالی پرسشنامه بهزیستی روان‌شناختی ریف، فرم کوتاه ۳۰ سؤالی پرسشنامه باورهای فراشناختی ولز و کارترایت-هاتون و فرم کوتاه ۱۸ سؤالی پرسشنامه اضطراب سلامت گردآوری شدند. تحلیل داده‌ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و مدل‌یابی معادلات ساختاری در نرم‌افزارهای SPSS نسخه ۲۷ و AMOS انجام شد و برای آزمون اثر غیرمستقیم از روش بوت‌استرپ استفاده گردید. نتایج نشان داد باورهای فراشناختی با اضطراب سلامت رابطه مثبت و معنادار (r=0.28, p<0.001) و با بهزیستی روان‌شناختی رابطه منفی و معنادار (r=-0.36, p<0.001) داشتند؛ همچنین، رابطه اضطراب سلامت با بهزیستی روان‌شناختی منفی و معنادار بود (r=-0.43, p<0.001). شاخص‌های برازش مدل شامل CMIN/df=2.49، RMSEA=0.064، CFI=0.919، IFI=0.923 و GFI=0.904، برازش مطلوب مدل را تأیید کردند و مدل ۲۷ درصد از واریانس بهزیستی روان‌شناختی را تبیین کرد. اثر مستقیم باورهای فراشناختی بر بهزیستی روان‌شناختی منفی و معنادار (β=-0.463, p<0.001)، اثر آن بر اضطراب سلامت مثبت و معنادار (β=0.427, p<0.001) و اثر اضطراب سلامت بر بهزیستی روان‌شناختی منفی و معنادار بود (β=-0.221, p<0.001). همچنین، اثر غیرمستقیم باورهای فراشناختی بر بهزیستی روان‌شناختی از طریق اضطراب سلامت معنادار بود (β=-0.0943, p=0.005؛ CI95%: -0.1265 تا -0.0632) و نقش میانجی اضطراب سلامت تأیید شد. باورهای فراشناختی ناسازگارانه می‌توانند هم به‌طور مستقیم و هم از طریق افزایش اضطراب سلامت موجب کاهش بهزیستی روان‌شناختی زنان مبتلا به سرطان شوند؛ بنابراین، توجه هم‌زمان به اصلاح باورهای فراشناختی و کاهش اضطراب سلامت می‌تواند مبنای مناسبی برای طراحی مداخلات روان‌شناختی در این گروه از بیماران باشد.
دانلودها
مراجع
Bailer, J., Kerstner, T., Witthöft, M., Diener, C., Mier, D., & Rist, F. (2016). Health anxiety and hypochondriasis in the light of DSM-5. Anxiety, Stress, & Coping, 29(2), 219-239. https://doi.org/10.1080/10615806.2015.1036243
Capobianco, L., Faija, C., Husain, Z., & Wells, A. (2020). Metacognitive beliefs and their relationship with anxiety and depression in physical illnesses: A systematic review. PLoS One, 15(9), e0238457. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0238457
Dai, L., Bailey, R., & Deng, Y. (2018). The reliability and validity of the Chinese version of the Metacognitions about Health Questionnaire in college students. Quality of Life Research, 27, 1099-1108.
Dhanabhakyam, M., & Sarath, M. (2023). Psychological wellbeing: A systematic literature review. International Journal of Advanced Research in Science, Communication and Technology, 3(1), 201-208. https://doi.org/10.48175/IJARSCT-8414
Fardell, J. E., Jones, G., & Smith, A. B. (2021). The impact of health anxiety on the psychological well-being of women with cancer: A longitudinal study. Psycho-Oncology, 30(5), 703-712. https://doi.org/10.1002/pon.5605
Foerster, P., Bermpohl, F. M. g., Gerlach, A. L., & Pohl, A. (2025). Do Metacognitions Contribute to Pathological Health Anxiety? A Systematic Review and Meta-Analysis. PLoS One, 20(7), e0325563. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0325563
Hosseini, F., Mousavi, S. M., & Rahimi, M. (2023). A Structural Model of Psychological Well-Being Based on Metacognitive Beliefs and Experiential Avoidance: The Mediating Role of Health Anxiety among Patients with Chronic Illness. Iranian Journal of Health Psychology, 12(1), 55-72.
Jahani, Z., & Nejat, H. (2022). The Relationship of Attachment Style and Metacognitive Beliefs with Psychological Well-Being among Students Twelfth International Conference on Psychology, Counseling, and Educational Sciences,
Karaca Cengiz, S. N., Guney, E., Ozaslan, A., & Saripinar, E. G. (2025). Theory of Mind, Metacognition, and Executive Functions in Adolescents with Social Anxiety Disorder: A Comparative Study. Child and adolescent psychiatry and mental health, 19(1), 108. https://doi.org/10.1186/s13034-025-00968-4
Lebel, S., Mutsaers, B., Tomei, C., Leclair, C. S., Jones, G., Petricone-Westwood, D., Rutkowski, N., Ta, V., Trudel, G., Laflamme, S. Z., Lavigne, A. A., & Dinkel, A. (2020). Health anxiety and illness-related fears across diverse chronic illnesses: A systematic review on conceptualization, measurement, prevalence, course, and correlates. PLoS One, 15(7), e0234124. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0234124
Li, Y. R., Bailey, R., & Lee, W. L. (2025). Exploring the mediating role of metacognitions in the link between somatosensory amplification and health anxiety among college students. Mental Health and Social Inclusion, 29(5), 560-570. https://doi.org/10.1108/MHSI-01-2025-0013
Madanlou, M., & Bagherzadeh Ladari, R. (2023). Health Anxiety: A Narrative Review of Psychological Interventions. Clinical Excellence: Educational and Research, 13(2), 89-108.
Marcondes, L., Ferreira, P. M., Sawada, N. O., Chianca, T. C. M., Félix, J. V. C., Guimarães, P. R. B., & Kalinke, L. P. (2025). Effect of Laser Auriculotherapy on Quality of Life, Fatigue, and Anxiety in Women With Advanced Breast Cancer: Randomized Clinical Trial. Healthcare, 13(2), 166. https://doi.org/10.3390/healthcare13020166
Moradi, M., & Esfahani Asl, M. (2025). Effectiveness of Group Laughter Yoga on Anxiety, Health, Meaning in Life, and Pain Severity in Patients with Cancer at Ganjavian Hospital in Dezful Babol, Iran.
Niedere, M., Mehnert-Theuerkauf, A., Hinz, A., & Singer, S. (2021). Global prevalence of depression and anxiety in patients with cancer: A systematic review and meta-analysis. The Lancet Psychiatry, 8(7), 574-585.
Petricone-Westwood, D., Jones, G., Mutsaers, B., Séguin Leclair, C., Tomei, C., Trudel, G., Dinkel, A., & Lebel, S. (2019). A systematic review of interventions for health anxiety presentations across diverse chronic illnesses. International Journal of Behavioral Medicine, 26, 3-16. https://doi.org/10.1007/s12529-018-9748-6
Seow, T. X., Fleming, S. J., & Hauser, T. U. (2025). Metacognitive Biases in Anxiety-Depression and Compulsivity Extend Across Perception and Memory. PLOS Ment Health, 2(3), e0000259. https://doi.org/10.1371/journal.pmen.0000259
Sharifi, M. (2021). Examining the Relationship between Fear of Cancer Recurrence and Psychological Well-Being among Women with Breast Cancer: The Predictive Role of Cancer Causative Factors. Journal of Nursing and Midwifery, 19(6), 496-505.
Wells, A., & Matthews, G. (2015). Attention and emotion: A clinical perspective (Classic edition ed.).
Yu, H., Shi, Z., & Zhao, M. (2024). The Relationship between Metacognition, Rumination, and Sleep in University Students with a Tendency toward Generalized Anxiety Disorder. Behavioral Sciences, 14(6), 444. https://doi.org/10.3390/bs14060444
Zahedinasab, M. J., Keshavarz, S., & Shiri, E. (2025). The Relationship between Metacognitive Beliefs and Psychological Well-Being: The Mediating Role of Emotion Regulation among Students. Journal of Disability Studies, 15(128), 65-78.
دانلودها
گاه‌شمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 1404 محمود رئیسی (نویسنده); شهنام ابوالقاسمی (نویسنده مسئول); مریم رستم نژاد (نویسنده)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
