تعیین عوامل مؤثر بر آموزش و ارتقای بهداشت روانی: مطالعه موردی دانش‌آموزان دختر مقطع متوسطه دوم شهرستان گرگان
کلمات کلیدی:
آموزش, بهداشت روانی, دانش‌آموزان , عوامل خانوادگی, مدرسه, دانش‌آموزان دخترچکیده
پژوهش حاضر با هدف تعیین و رتبه‌بندی عوامل مؤثر بر آموزش و ارتقای بهداشت روانی دانش‌آموزان دختر مقطع متوسطه دوم شهرستان گرگان انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی از نوع پیمایشی بود. جامعه آماری شامل 3275 دانش‌آموز دختر مقطع متوسطه دوم شهرستان گرگان در سال تحصیلی 1404–1405 بود که از میان آنان 344 نفر براساس فرمول کوکران و به روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای برحسب پایه تحصیلی انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه محقق‌ساخته 30 سؤالی در شش بعد شامل عوامل فردی، خانوادگی، مدرسه‌ای، آموزشی، فرهنگی‌ـ‌اجتماعی و اقتصادی گردآوری شد. روایی صوری و محتوایی پرسشنامه به تأیید متخصصان رسید و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ 0.93 تأیید شد. تحلیل داده‌ها با نرم‌افزار SPSS نسخه 23 و آزمون‌های تی تک‌نمونه‌ای و فریدمن انجام گرفت. نتایج آزمون تی تک‌نمونه‌ای نشان داد میانگین عوامل فردی (t=8.470)، خانوادگی (t=14.439)، مدرسه‌ای (t=6.510)، آموزشی (t=10.778)، فرهنگی‌ـ‌اجتماعی (t=5.899) و اقتصادی (t=4.374) به‌طور معناداری بالاتر از میانگین نظری بود (p<0.001). همچنین، آزمون فریدمن تفاوت معناداری را در رتبه‌بندی عوامل نشان داد (χ²=67.997، df=5، p<0.001). عوامل خانوادگی با میانگین رتبه‌ای 4.09 در جایگاه نخست، عوامل آموزشی با 3.60 در جایگاه دوم و عوامل اقتصادی با 3.24 در پایین‌ترین رتبه قرار گرفتند. آموزش و ارتقای بهداشت روانی دانش‌آموزان دختر تحت تأثیر مجموعه‌ای از عوامل فردی، خانوادگی، مدرسه‌ای، آموزشی، فرهنگی‌ـ‌اجتماعی و اقتصادی قرار دارد؛ با توجه به اولویت عوامل خانوادگی، برنامه‌های ارتقای بهداشت روان باید بر مشارکت والدین، تقویت مهارت‌های ارتباطی و حمایتی خانواده و هماهنگی خانواده و مدرسه تأکید ویژه داشته باشند.
دانلودها
مراجع
Daly, B. P., Resnikoff, A., & Litke, S. (2025). Effective school leadership for supporting students’ mental health: Findings from a narrative literature review. Behavioral Sciences, 15(1), 36.
Day, M., & Brömdal, A. (2026). Mental health outcomes of transgender and gender diverse students in schools: A systematic literature review. International Journal of Transgender Health, 27(1), 58-78.
DeMaranville, J., Wongpakaran, T., Wongpakaran, N., & Wedding, D. (2025). Buddha image meditation is a potent predictor for mental health outcomes: A cross-sectional study among Thai high-school students. PLoS One, 20(6), e0326432.
Drake, C. (2026). The clinical impact of innovative pedagogical methods on high school students’ mental health: a systematic literature review. Pastoral Care in Education, 1-21.
Liu, X., Zhang, L., Wu, Y., Xin, Y., Wang, Y., & Su, X. (2025). The impact of school bullying on the mental health of boarding secondary school students: the mediating roles of school belongingness and resilience. Child and adolescent psychiatry and mental health, 19(1), 32.
Manouchehrinia, M., Taghizadegan Khoei, S., Gheisarnia, H., & Zakeri, S. (2026). Examining factors influencing students' mental health and the role of school support in improving it Twenty-Ninth National Conference on Psychology, Educational Sciences, and Social Sciences, Babol.
Mason, C., Mansfield, R., Demkowicz, O., & Humphrey, N. (2026). Factors that influence teachers’ implementation of school-based mental health interventions: systematic review. School Mental Health, 18(1), 57-75.
Moeini, B., Babamiri, M., Mohammadi, Y., Barati, M., & Rashidi, S. (2016). Examining the relationship between happiness and mental health status among female high school students: A descriptive-analytical study. Journal of Nursing and Midwifery, 14(11), 942-951.
Mohammadi, & Emami. (2025). Comparing the effects of individual and team sports on students' mental health. Quarterly Journal of Strategic Research in Teaching and Education, 5(52), 525-540.
Razavi Nava, S. A. (2024). Examining factors influencing the improvement of elementary school students' mental health. New Studies in the Humanities Worldwide, 5(2), 209-216.
Reinke, W. M., Herman, K. C., Stormont, M., Yang, W., & Wan, C. (2026). Supporting children’s mental health in school over a decade later: Current teacher perspectives. School Psychology, 41(1), 66.
Salimian Rizi, F. (2025). The effect of mental health on the academic performance of female upper secondary school students First International Conference on Modern Education: Connecting Psychology and Education toward Educational Transformation, Malekan.
Shahouzei, L., Sheikh, Z., & Sheikh, F. (2026). School-based education and urban students' mental health: Examining the role of structural and environmental factors. Paya Shahr Journal(82), 183-191.
Somerville, K. (2026). Affordances and Constraints for Equity-Minded School Mental Health Policy Change: A District Case Study Centering the Perspectives of Community-Based Mental Health Service Providers. American Educational Research Journal, 00028312261476632.
دانلودها
گاه‌شمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 1404 مریم مقصودلو (نویسنده مسئول)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
