مدل‌یابی بهزیستی روان‌شناختی نوجوانان بر اساس عزت‌نفس و هوش هیجانی با میانجی‌گری تنظیم هیجان و تعدیل‌گری کارکرد خانواده
کلمات کلیدی:
بهزیستی روان‌شناختی, عزت‌نفس, هوش هیجانی, تنظیم هیجان, کارکرد خانواده, نوجوانانچکیده
هدف پژوهش حاضر مدل‌یابی بهزیستی روان‌شناختی نوجوانان بر اساس عزت‌نفس و هوش هیجانی با میانجی‌گری تنظیم هیجان و تعدیل‌گری کارکرد خانواده بود. پژوهش حاضر از نوع توصیفی ـ همبستگی با رویکرد مدل‌یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل نوجوانان 15 تا 18 ساله دوره دوم متوسطه شهر تهران در سال تحصیلی 1404-1405 بود که از میان آنان 420 نفر به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل مقیاس بهزیستی روان‌شناختی ریف، مقیاس عزت‌نفس روزنبرگ، پرسشنامه هوش هیجانی شوت، پرسشنامه تنظیم هیجان گراس و جان و ابزار سنجش خانواده مک‌مستر بود. داده‌ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون، تحلیل عاملی تأییدی، مدل‌یابی معادلات ساختاری، بوت‌استرپ با 5000 بازنمونه و تحلیل اثرات تعاملی در نرم‌افزارهای SPSS و AMOS تحلیل شدند. نتایج نشان داد عزت‌نفس و هوش هیجانی به‌طور مثبت و معنادار تنظیم هیجان را پیش‌بینی کردند (به‌ترتیب β = 0.24 و β = 0.46، p < 0.001). همچنین، عزت‌نفس (β = 0.29)، هوش هیجانی (β = 0.31)، تنظیم هیجان (β = 0.27) و کارکرد خانواده (β = 0.22) اثر مستقیم مثبت و معناداری بر بهزیستی روان‌شناختی داشتند (p < 0.001). اثر غیرمستقیم عزت‌نفس بر بهزیستی روان‌شناختی از طریق تنظیم هیجان برابر با β = 0.065 و اثر غیرمستقیم هوش هیجانی برابر با β = 0.124 بود و هر دو از نظر آماری معنادار بودند. همچنین، اثرات تعاملی عزت‌نفس × کارکرد خانواده (β = 0.11، p = 0.002)، هوش هیجانی × کارکرد خانواده (β = 0.14، p < 0.001) و تنظیم هیجان × کارکرد خانواده (β = 0.09، p = 0.011) معنادار بودند. مدل نهایی 62.8 درصد از واریانس بهزیستی روان‌شناختی را تبیین کرد. نتایج نشان داد بهزیستی روان‌شناختی نوجوانان حاصل تعامل منابع فردی، سازوکارهای تنظیم هیجان و کیفیت کارکرد خانواده است و تقویت عزت‌نفس، هوش هیجانی، راهبردهای سازگارانه تنظیم هیجان و عملکرد خانواده می‌تواند مبنای مناسبی برای مداخلات ارتقای سلامت روان نوجوانان فراهم کند.
دانلودها
مراجع
Antonopoulou, H. (2024). The Value of Emotional Intelligence: Self-Awareness, Self-Regulation, Motivation, and Empathy as Key Components. Technium Education and Humanities, 8, 78-92. https://doi.org/10.47577/teh.v8i.9719
Bsharat, F. (2024). Relationship Between Emotional Intelligence and Self-Esteem Among Nursing Students. Sage Open Nursing, 10. https://doi.org/10.1177/23779608241252248
Esnaola, I., Martínez‐Gregorio, S., Azpiazu, L., Antonio‐Agirre, I., & Oliver, A. (2025). Do Parent Trust and Trait Emotional Intelligence Predict Self‐Concept? A Longitudinal Study. Psychology in the Schools, 62(12), 5020-5037. https://doi.org/10.1002/pits.70057
Falade, J., Oluwasuyi, S., Mosaku, S. K., & Eegunranti, A. B. (2026). Sociodemographic Variables, Family Dynamics, Self Esteem and Emotional Intelligence Among Respondents With and Without Psychoactive Substance Use Disorders in a Nigerian State; A Comparative Study. https://doi.org/10.21203/rs.3.rs-10233519/v1
Gabour, M. C., You, T., Fleming, R. K., McNicholas, P. D., & Gona, P. (2024). The Association of Physical Activity Duration and Intensity on Emotional Intelligence in 10–13 Year-Old Children. Sports Medicine and Health Science, 6(4), 331-337. https://doi.org/10.1016/j.smhs.2024.01.009
Gao, T., Li, B., Zhu, X., Bai, L., & Li, G. (2024). How Parenting Styles Affect Primary School Students’ Subjective Well-Being? The Mediating Role of Self-Concept and Emotional Intelligence. Frontiers in psychology, 15. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1425777
Gkatsa, T., & Rachioti, S. (2026). Bullying, Victimization, Resilience, and Emotional Intelligence Among Primary School Students. Education Sciences, 16(5), 797. https://doi.org/10.3390/educsci16050797
Gómez-Tabares, A. S., & Restrepo, J. E. (2025). Are There Gender and Age Differences in the Effect of Coping Strategies on Suicidal Ideation Among Adolescents? The Mediating Role of Emotional Intelligence. Research in Psychotherapy Psychopathology Process and Outcome, 28(2). https://doi.org/10.4081/ripppo.2025.843
Hossain, M. S., Baroi, B., Oyshi, H. M., Fatema, K., & Muhammad, N. A. (2024). Understanding the Interplay Between Anxiety and Self-Esteem Among School-Going Adolescents: Moderating Role of Emotional Intelligence. Jagannath University Journal of Science, 11(1). https://doi.org/10.3329/jnujsci.v11i1.76696
Ibrahim, D., Altahir, A. M., Abdalla, D. a., Elkhidir, I., Abdelmagid, T., SirElkhatim, D., Hamid, S., Ali, B., Tamim, M., Isam, O., Abdelaziz, Z., Mohammed, Z., Ahmed, R. M., Adil, A., & Abdelgafour, R. H. (2024). How Do Emotional Intelligence, Resilience, and Parental Employment Affect Anxiety and Depression Levels Among Sudanese Adolescents? Discover Mental Health, 4(1). https://doi.org/10.1007/s44192-024-00096-z
Ibrahim, D., Altahir, A. M., Abdalla, D. a., Elkhidir, I., Abdelmagid, T., SirElkhatim, D., Heamid, S. H., Ali, B., Tamim, M., Isam, O., Abdelaziz, Z., Mohammed, Z., Seedahmed, R. M., Adil, A., & Abdelgafour, R. H. (2024). Emotional Intelligence and Resilience Impact Sudanese Adolescents’ Mental Health, 2022: A Cross-Sectional Study. https://doi.org/10.21203/rs.3.rs-4302113/v1
Imran, H. (2024). Influence of Emotional Intelligence on Teenagers' Contentment: Investigating the Mediating Influence of Self-Esteem. Socium, 127-137. https://doi.org/10.62476/soc12127
Jiang, L. (2026). Behavioral and Computational Perspectives on Emotion Regulation and Subjective Wellbeing: An Integrative Review With a Focus on Adolescents. Frontiers in psychology, 17. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2026.1778913
Jiménez, E. M. O., Butjosa, A., Gómez‐Benito, J., & Ochoa, S. (2024). Emotional Awareness, Child Maltreatment and Child Exposed to Intimate Partner Violence: A Systematic Review of Their Relationship With Symptoms and Protective Factors. Child Abuse Review, 33(6). https://doi.org/10.1002/car.2907
Karande, S., Bhavani, S. K., Gogtay, N. J., Shiledar, M. P., Kelkar, S. C., & Oke, A. S. (2022). Do School Students With Specific Learning Disabilities Have Lower Emotional Intelligence Abilities? A Cross-Sectional Questionnaire-Based Study in Mumbai, Maharashtra, India. Journal of postgraduate medicine, 68(1), 24-30. https://doi.org/10.4103/jpgm.jpgm_834_21
Lin, J. (2024). Emotional Intelligence and Well-Being in Adolescents’ Relationship With Family Dysfunction. Lecture Notes in Education Psychology and Public Media, 33(1), 229-238. https://doi.org/10.54254/2753-7048/33/20231759
Lin, J., & Guo, W. (2024). The Research on Risk Factors for Adolescents’ Mental Health. Behavioral Sciences, 14(4), 263. https://doi.org/10.3390/bs14040263
Moreno, P. M., María del Mar Simón, M., María del Carmen Pérez, F., & María del Mar Molero, J. (2025). Key Competencies for Adolescent Well-Being: An Intervention Program in Secondary Education. European Journal of Investigation in Health Psychology and Education, 15(11), 219. https://doi.org/10.3390/ejihpe15110219
Noguera, C. V., & Mavrou, I. (2024). The “Emotional Brain” of Adolescent Spanish–German Heritage Speakers: Is Emotional Intelligence a Proxy for Productive Emotional Vocabulary? Bilingualism Language and Cognition, 28(1), 217-231. https://doi.org/10.1017/s1366728924000348
Ooi, Y. P., Reed, M., Jones, E., Meyer, A. H., & Gaab, J. (2022). Sociocultural Adjustment and Well-Being Among Third Culture Kids and Their Families: Protocol for a Longitudinal Study. Jmir Research Protocols, 11(7), e30088. https://doi.org/10.2196/30088
Özal, Z., Ambrosini, F., Biolcati, R., Trombini, E., Mavroveli, S., & Mancini, G. (2024). Exploring Emotional Intelligence in Children Using the Trait Emotional Intelligence Questionnaire: A Systematic Review. BMC psychology, 12(1). https://doi.org/10.1186/s40359-024-02094-w
Pardo, V. M., Ossa, S. D. L., & Noreña, M. (2025). Socio-Emotional and Personal Development Competencies as Assets Facilitating Psychosocial Adaptation in Socially Vulnerable Secondary School Students. Frontiers in psychology, 16. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1462605
Patel, S. B. (2024). Factors Affecting Emotion Intelligence Among Adolescents: Literature Review 2024-25. International Journal for Multidisciplinary Research, 6(5). https://doi.org/10.36948/ijfmr.2024.v06i05.29753
Pulido‐Martos, M., Cortés-Denia, D., Ghoudani, K. E., Luque-Reca, O., & López‐Zafra, E. (2022). Socioemotional Resources and Mental Health in Moroccan Adolescents: A Person-Centered Approach. Frontiers in psychology, 13. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.830987
Reppa, G., Rentzios, C., Tsoutsa, I., Zerva, I. K., Voulgari, A., & Koundourou, C. (2026). The Relationship Between Resilience, Self-Esteem, and Academic Performance: An Investigation in Primary School Students. Adolescents, 6(3), 42. https://doi.org/10.3390/adolescents6030042
Sánchez, J. G. S. (2023). Benefits of Emotional Intelligence in School Adolescents: A Systematic Review. Revista De Psicología Y Educación - Journal of Psychology and Education, 18(2), 83. https://doi.org/10.23923/rpye2023.02.237
Shaygan, M., Bostanian, P., Zarmehrparirouy, M., Hassanipour, H., & Mollaie, M. (2021). Understanding the Relationship Between Parenting Style and Chronic Pain in Adolescents: A Structural Equation Modelling Approach. BMC psychology, 9(1). https://doi.org/10.1186/s40359-021-00704-5
Tang, W., Yan, Z., Lü, Y., & Xu, J. (2022). Prospective Examination of Adolescent Emotional Intelligence and Post-Traumatic Growth During and After COVID-19 Lockdown. Journal of affective disorders, 309, 368-374. https://doi.org/10.1016/j.jad.2022.04.129
Trang, D. T., Anh, H. K., & Huy, T. Q. (2023). The Impact of Emotional Intelligence on the Cognitive Subjective Well-Being of Vietnamese College Students. European Journal of Education and Pedagogy, 4(4), 40-46. https://doi.org/10.24018/ejedu.2023.4.4.708
Ye, J. (2022). A Review of the Relationship Between Parenting Styles and Adolescents’ Emotional Intelligence. World Journal of Educational Research, 9(3), p24. https://doi.org/10.22158/wjer.v9n3p24
Zanetti, M. A., Intra, F. S., Taverna, L., Brighi, A., & Marinoni, C. (2024). The Influence of Gifted Children’s Stress Management on Parental Stress Levels. Children, 11(5), 538. https://doi.org/10.3390/children11050538
Zhou, X., Khan, A., & Yusof, I. J. (2024). A Systematic Review of the Association Between Emotional Intelligence and Suicidal Ideation in the English and Chinese Literature. Salud Ciencia Y Tecnología - Serie De Conferencias, 3, 913. https://doi.org/10.56294/sctconf2024913
دانلودها
گاه‌شمار انتشار
- ارسال
- بازنگری
- پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 1404 Negin Taghados (Corresponding author); Behnaz Moghadam, Atiyeh Barforoush, Zahra Ghazali Biglar (Author)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
