اثربخشی آموزش تنظیم هیجان شناختی مبتنی بر مدرسه بر اهمالکاری تحصیلی، درگیری تحصیلی و تابآوری تحصیلی دانشآموزان متوسطه اول
کلمات کلیدی:
تنظیم هیجان شناختی, اهمالکاری تحصیلی, درگیری تحصیلی, تابآوری تحصیلی, مداخله مدرسهمحور, دانشآموزان متوسطه اولچکیده
هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی آموزش تنظیم هیجان شناختی مبتنی بر مدرسه بر اهمالکاری تحصیلی، درگیری تحصیلی و تابآوری تحصیلی دانشآموزان دوره متوسطه اول بود. این پژوهش با روش نیمهآزمایشی و طرح پیشآزمون، پسآزمون و پیگیری با گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری شامل دانشآموزان متوسطه اول بود که از میان آنان 72 نفر به روش نمونهگیری خوشهای چندمرحلهای انتخاب و به طور مساوی در دو گروه آزمایش و کنترل قرار گرفتند. گروه آزمایش طی هشت جلسه 60 دقیقهای آموزش تنظیم هیجان شناختی مبتنی بر مدرسه را دریافت کرد و گروه کنترل تنها از خدمات معمول آموزشی مدرسه بهرهمند شد. دادهها با استفاده از مقیاس اهمالکاری تحصیلی تاکمن، مقیاس درگیری تحصیلی و مقیاس تابآوری تحصیلی گردآوری و با تحلیل واریانس آمیخته با اندازهگیری مکرر تحلیل شدند. نتایج تحلیل واریانس آمیخته نشان داد اثر تعاملی زمان و گروه برای اهمالکاری تحصیلی معنادار بود (F(2,140)=49.83, p<0.001, η²=0.416). همچنین اثر تعاملی زمان و گروه برای درگیری تحصیلی (F(2,140)=42.67, p<0.001, η²=0.379) و تابآوری تحصیلی (F(2,140)=56.21, p<0.001, η²=0.445) نیز معنادار بود. مقایسههای بونفرونی نشان داد دانشآموزان گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل کاهش معناداری در اهمالکاری تحصیلی و افزایش معناداری در درگیری تحصیلی و تابآوری تحصیلی در مراحل پسآزمون و پیگیری نشان دادند. اندازه اثرهای بینگروهی نیز بزرگ و معنادار گزارش شد. آموزش تنظیم هیجان شناختی مبتنی بر مدرسه مداخلهای مؤثر برای کاهش اهمالکاری تحصیلی و ارتقای درگیری تحصیلی و تابآوری تحصیلی دانشآموزان متوسطه اول است. پایداری نتایج در مرحله پیگیری نشان میدهد که این آموزش میتواند به عنوان بخشی از خدمات مشاورهای و حمایتی مدارس برای بهبود سازگاری تحصیلی و روانشناختی دانشآموزان مورد استفاده قرار گیرد.
دانلودها
مراجع
Aghababaei Pour, T., Abdolahzadeh Gohari, A., Kohansal, L., & Sayadiyan, S. (2026). Mindfulness Training for Academic Achievement, Engagement, and Procrastination in Lower Secondary Students. International Journal of Body, Mind and Culture, 13(4), 211-223. https://doi.org/10.61838/ijbmc.v13i4.967
Bagherpour, Z., & Khani Poenak, S. (2025). Effectiveness of Emotion-Focused Education on Enhancing Academic Resilience and Self-Regulation in Adolescent Girls. International Journal of Body, Mind and Culture, 12(4), 163-170. https://doi.org/10.61838/ijbmc.v12i4.922
Cassidy, S. (2016). The Academic Resilience Scale (ARS-30): A New Multidimensional Construct Measure. Frontiers in psychology, 7, Article 1787. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2016.01787
Durlak, J. A., Weissberg, R. P., Dymnicki, A. B., Taylor, R. D., & Schellinger, K. B. (2011). The Impact of Enhancing Students' Social and Emotional Learning: A Meta-Analysis of School-Based Universal Interventions. Child development, 82(1), 405-432. https://doi.org/10.1111/j.1467-8624.2010.01564.x
Eadeh, H. M., Breaux, R., & Nikolas, M. A. (2021). A Meta-Analytic Review of Emotion Regulation Focused Psychosocial Interventions for Adolescents. Clinical Child and Family Psychology Review, 24(4), 684-706. https://doi.org/10.1007/s10567-021-00362-4
Eckert, M., Ebert, D. D., Lehr, D., Sieland, B., & Berking, M. (2016). Overcome Procrastination: Enhancing Emotion Regulation Skills Reduce Procrastination. Learning and Individual Differences, 52, 10-18. https://doi.org/10.1016/j.lindif.2016.10.001
Gross, J. J. (2015). Emotion Regulation: Current Status and Future Prospects. Psychological Inquiry, 26(1), 1-26. https://doi.org/10.1080/1047840X.2014.940781
International Test, C. (2018). ITC Guidelines for Translating and Adapting Tests: Second Edition. International journal of testing, 18(2), 101-134. https://doi.org/10.1080/15305058.2017.1398166
Iuga, I. A., & David, O. A. (2024). Emotion Regulation and Academic Burnout among Youth: A Quantitative Meta-Analysis. Educational psychology review, 36, Article 106. https://doi.org/10.1007/s10648-024-09930-w
Llistosella, M., Goni-Fuste, B., Martín-Delgado, L., Miranda-Mendizabal, A., Franch Martinez, B., Pérez-Ventana, C., & Castellví, P. (2023). Effectiveness of Resilience-Based Interventions in Schools for Adolescents: A Systematic Review and Meta-Analysis. Frontiers in psychology, 14, Article 1211113. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1211113
Martin, A. J., & Marsh, H. W. (2006). Academic Resilience and Its Psychological and Educational Correlates: A Construct Validity Approach. Psychology in the Schools, 43(3), 267-281. https://doi.org/10.1002/pits.20149
Martin, A. J., & Marsh, H. W. (2008). Academic Buoyancy: Towards an Understanding of Students' Everyday Academic Resilience. Journal of School Psychology, 46(1), 53-83. https://doi.org/10.1016/j.jsp.2007.01.002
Mohammadi Bytamar, J., Saed, O., & Khakpoor, S. (2020). Emotion Regulation Difficulties and Academic Procrastination. Frontiers in psychology, 11, Article 524588. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.524588
Pekrun, R. (2006). The Control-Value Theory of Achievement Emotions: Assumptions, Corollaries, and Implications for Educational Research and Practice. Educational psychology review, 18(4), 315-341. https://doi.org/10.1007/s10648-006-9029-9
Pekrun, R. (2024). Control-Value Theory: From Achievement Emotion to a General Theory of Human Emotions. Educational psychology review, 36, Article 83. https://doi.org/10.1007/s10648-024-09909-7
Romo, J., Pérez, J. C., Cumsille, P., Hollenstein, T., Olaya-Torres, A., Rodríguez-Rivas, M. E., & Melero, J. (2025). Emotion Regulation Strategies and Academic Achievement among Secondary and University Students: A Systematic Review and Meta-Analysis. Educational psychology review, 37, Article 80. https://doi.org/10.1007/s10648-025-10054-y
Schuenemann, L., Scherenberg, V., von Salisch, M., & Eckert, M. (2022). I'll Worry about It Tomorrow: Fostering Emotion Regulation Skills to Overcome Procrastination. Frontiers in psychology, 13, Article 780675. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.780675
Sirois, F. M., & Pychyl, T. A. (2013). Procrastination and the Priority of Short-Term Mood Regulation: Consequences for Future Self. Social and Personality Psychology Compass, 7(2), 115-127. https://doi.org/10.1111/spc3.12011
Skinner, E. A., Kindermann, T. A., & Furrer, C. J. (2009). A Motivational Perspective on Engagement and Disaffection: Conceptualization and Assessment of Children's Behavioral and Emotional Participation in Academic Activities in the Classroom. Educational and psychological measurement, 69(3), 493-525. https://doi.org/10.1177/0013164408323233
Steel, P. (2007). The Nature of Procrastination: A Meta-Analytic and Theoretical Review of Quintessential Self-Regulatory Failure. Psychological bulletin, 133(1), 65-94. https://doi.org/10.1037/0033-2909.133.1.65
Taylor, R. D., Oberle, E., Durlak, J. A., & Weissberg, R. P. (2017). Promoting Positive Youth Development through School-Based Social and Emotional Learning Interventions: A Meta-Analysis of Follow-Up Effects. Child development, 88(4), 1156-1171. https://doi.org/10.1111/cdev.12864
Turner, M., & Hodis, F. A. (2023). A Systematic Review of Interventions to Reduce Academic Procrastination and Implications for Instructor-Based Classroom Interventions. Educational psychology review, 35, Article 118. https://doi.org/10.1007/s10648-023-09838-x
Wang, M. T., & Holcombe, R. (2010). Adolescents' Perceptions of School Environment, Engagement, and Academic Achievement in Middle School. American Educational Research Journal, 47(3), 633-662. https://doi.org/10.3102/0002831209361209
دانلود
چاپ شده
ارسال
بازنگری
پذیرش
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 1404 زهرا مفید, نوشین درخشان (نویسنده); لیلا کاشانی وحید (نویسنده مسئول)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
