تدوین مدل علی عملکرد تحصیلی دانشآموزان در رابطه با استرس ادراکشده و تابآوری تحصیلی با نقش میانجی خودکارآمدی
کلمات کلیدی:
عملکرد تحصیلی, استرس ادراکشده, تابآوری تحصیلی, خودکارآمدی, دانشآموزان.چکیده
پژوهش حاضر با هدف تدوین مدل علی عملکرد تحصیلی دانشآموزان بر اساس استرس ادراکشده و تابآوری تحصیلی با نقش میانجی خودکارآمدی انجام شد. روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی و مبتنی بر تحلیل مسیر در قالب مدلسازی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل تمامی دانشآموزان دختر شهر عنبرآباد در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ به تعداد ۶۹۱ نفر بود که از میان آنها ۳۰۰ نفر با روش نمونهگیری خوشهای چندمرحلهای انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه عملکرد تحصیلی فام و تیلور، مقیاس استرس ادراکشده کوهن و همکاران، مقیاس تابآوری تحصیلی ساموئلز و پرسشنامه خودکارآمدی عمومی شرر بود. دادهها با استفاده از نرمافزارهای SPSS-25 و AMOS-24 و از طریق همبستگی پیرسون و مدلسازی معادلات ساختاری تحلیل شدند. نتایج نشان داد استرس ادراکشده دارای اثر مستقیم و منفی بر عملکرد تحصیلی بود (β=-0.193, P<0.05). تابآوری تحصیلی نیز اثر مستقیم و مثبت بر عملکرد تحصیلی داشت (β=0.479, P<0.05). همچنین خودکارآمدی به صورت مستقیم و مثبت عملکرد تحصیلی را پیشبینی کرد (β=0.302, P<0.05). نتایج بوتاستراپ نشان داد استرس ادراکشده به صورت غیرمستقیم و منفی از طریق خودکارآمدی بر عملکرد تحصیلی اثر میگذارد (β=-0.093, P<0.05) و تابآوری تحصیلی نیز به صورت غیرمستقیم و مثبت از طریق خودکارآمدی بر عملکرد تحصیلی تأثیر دارد (β=0.125, P<0.05). شاخصهای برازش مدل شامل RMSEA=0.045، CFI=0.941 و χ²/df=1.61 بیانگر برازش مطلوب مدل بودند. یافتهها نشان دادند که خودکارآمدی نقش میانجی مهمی در رابطه بین استرس ادراکشده، تابآوری تحصیلی و عملکرد تحصیلی ایفا میکند. کاهش استرس و افزایش تابآوری از طریق تقویت خودکارآمدی میتواند موجب بهبود عملکرد تحصیلی دانشآموزان شود. بنابراین طراحی مداخلات آموزشی و روانشناختی با محوریت تقویت خودکارآمدی و مهارتهای مقابلهای در مدارس ضروری به نظر میرسد.
دانلودها
مراجع
Abubakar, U., Azli, N. A. S. M., Hashim, I. A., Kamarudin, N. F. A., Latif, N. A. I. A., Badaruddin, A. R. M., & Zaidan, N. A. (2021). The relationship between academic resilience and academic performance among pharmacy students. Pharmacy Education, 21, 705-712.
Affuso, G., Zannone, A., Esposito, C., De Angelis, G., Dragone, M., Pannone, M., & Bacchini, D. (2025). The reciprocal effects of learning motivation, perceived academic self-efficacy and academic performance in adolescence. European Journal of Psychology of Education, 40(1), 6.
Agha Yousefi, A., Khodaei, A., & Shokri, O. (2014). Academic Stress, Academic Self-Efficacy and Academic Performance among University Students. Educational Psychology Studies, 10(18), 41-66.
Blomquist, C., Dehghanpour Farashah, A., & Thomas, J. (2016). The impact of self-efficacy on job performance. International Journal of Business and Management, 11(3), 45-58.
Cao, C., Chen, D., & Zhou, Y. (2025). Perceived stress and academic procrastination among higher vocational nursing students: The mediating roles of positive and negative emotions. BMC Nursing, 24(1), 36.
Catalan-Aguilar, J., Gonzalez-Bono, E., & Cano-Lopez, I. (2025). Perceived stress in adults with epilepsy: A systematic review. Neuroscience and Biobehavioral Reviews, 106065.
Chen, L., & Yang, X. (2019). The relationship between academic performance and influencing factors. Educational Research Review, 28, 100-115.
Foster, S., Estevez-Lamorte, N., Walitza, S., Dzemaili, S., & Mohler-Kuo, M. (2023). Perceived stress, coping strategies, and mental health status among adolescents during the COVID-19 pandemic in Switzerland. European Child and Adolescent Psychiatry, 32(6), 937-949.
Ghariby, A., Fazli, S., & Ghariby, S. (2022). Predicting Academic Engagement Based on Family Functioning and Academic Resilience in Elementary School Students. Social Sciences of Ferdowsi University of Mashhad, 19(3), 239-262.
Gori, A., Topino, E., & Musetti, A. (2023). Pathways towards posttraumatic stress symptomatology: A moderated mediation model including perceived stress, worry, and defense mechanisms. Psychological Trauma: Theory, Research, Practice, and Policy, 15(4), 621-630.
Hakimi, M., & Talepsand, S. (2018). The Role of Self-Efficacy and Achievement Motivation in Predicting Students' Academic Performance. Journal of Psychology, 22(2), 185-200.
Halvaei, M. (2023). Investigating Stress Reduction Components to Improve Academic Performance in Elementary School Students. Mental Health in School, 1(3), 38-44.
Hitches, E., Woodcock, S., & Ehrich, J. (2022). Building self-efficacy without letting stress knock it down: Stress and academic self-efficacy of university students. International Journal of Educational Research Open, 3, 100124.
Jafari, L., Hejazi, M., & Sobhi, A. (2020). Investigating the Relationship between Academic Resilience and Academic Performance among Students and the Mediating Role of Academic Meaning. School and Educational Psychology, 9(3), 35-49.
Karami, J., Moradi, H., & Hatamian, K. (2017). Resilience and Factors Affecting It. Journal of Clinical Psychology, 9(1), 67-82.
Karimi, Y., Jomhari, F., Naghshbandi, S., Goodarzi, N., Bahiraei, Z., & Nikkhoo, F. (2016). Academic Self-Efficacy and Its Relationship with Academic Achievement. Journal of Research in Educational Sciences, 4(8), 45-60.
Keser, S. B., & Aghalarova, S. (2022). HELA: A novel hybrid ensemble learning algorithm for predicting academic performance of students. Education and Information Technologies, 27(4), 4521-4552.
Lim, H., Kim, S., Chung, K. M., Lee, K., Kim, T., & Heo, J. (2022). Is college students' trajectory associated with academic performance? Computers and Education, 178, 104397.
Liu, X., Zhu, C., Dong, Z., & Luo, Y. (2024). The relationship between stress and academic self-efficacy among students at elite colleges: A longitudinal analysis. Behavioral Sciences, 14(7), 537.
Pourtaleb, Z. (2020). Academic Resilience and Its Dimensions among Students. Quarterly Journal of Educational Psychology, 16(56), 105-122.
Sadri, S., Mohammadi, F., & Bashirgonbadi, S. (2023). Academic Resilience and Academic Performance: The Mediating Role of Self-Regulation. Research in School and Virtual Learning, 10(3), 55-68.
Supervia, U. P., Bordas, S. C., & Robres, Q. A. (2022). The mediating role of self-efficacy in the relationship between resilience and academic performance in adolescence. Learning and Motivation, 78, 101814.
Tu, M., Guo, Y., Zhang, X., & Yu, Q. (2021). More similar to my father, better academic performance I will have: The role of caring parenting style. Psychology research and behavior management, 14, 1379-1388.
Zhao, M., Maat, S. M., Azman, N., & Zheng, E. (2025). Stressors, achievement motivation, and academic performance among university faculty in China: The moderating effect of self-efficacy. Psychology in the Schools, 62(1), 45-62.
Zhou, S., Gao, T., & Xu, J. (2023). Mental pressure recognition method based on CNN model and EEG signal under cross session. Symmetry, 15(6), 1173.
دانلودها
چاپ شده
شماره
نوع مقاله
مجوز
حق نشر 1404 زهرا فدایی (نویسنده); سیده نرگس سیدین (نویسنده مسئول); محمدحسین یوسفی (نویسنده)
این پروژه تحت مجوز بین المللی Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 می باشد.
