اثربخشی مداخله مبتنی بر سلامت معنوی بر شادکامی، اشتیاق تحصیلی و احساس تعلق به مدرسه

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی مداخله مبتنی بر سلامت معنوی بر شادکامی، اشتیاق تحصیلی و احساس تعلق به مدرسه در دانش‌آموزان دوره متوسطه شهر تهران انجام شد. این پژوهش از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون ـ پس‌آزمون همراه با گروه کنترل و مرحله پیگیری بود. جامعه آماری شامل دانش‌آموزان دوره متوسطه شهر تهران در سال تحصیلی 2025–2026 بود که از میان آنان 60 دانش‌آموز به روش در دسترس انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل جایگزین شدند. گروه آزمایش در 8 جلسه 90 دقیقه‌ای مداخله مبتنی بر سلامت معنوی شرکت کرد، در حالی که گروه کنترل هیچ مداخله‌ای دریافت نکرد. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه شادکامی آکسفورد، مقیاس اشتیاق تحصیلی فردریکز و مقیاس احساس تعلق به مدرسه بود. داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر و آزمون تعقیبی بونفرونی در نرم‌افزار SPSS-27 تحلیل شدند. نتایج تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر نشان داد که اثر زمان، گروه و اثر تعاملی زمان و گروه برای متغیرهای شادکامی، اشتیاق تحصیلی و احساس تعلق به مدرسه معنادار بود (0.001>P). نتایج آزمون بونفرونی نیز نشان داد که میانگین نمرات شادکامی، اشتیاق تحصیلی و احساس تعلق به مدرسه در گروه آزمایش در مراحل پس‌آزمون و پیگیری نسبت به پیش‌آزمون به‌طور معناداری افزایش یافته است، در حالی که در گروه کنترل تغییر معناداری مشاهده نشد. همچنین تفاوت بین مراحل پس‌آزمون و پیگیری معنادار نبود که بیانگر پایداری اثرات مداخله در طول زمان است. مداخله مبتنی بر سلامت معنوی توانست موجب بهبود شادکامی، اشتیاق تحصیلی و احساس تعلق به مدرسه در دانش‌آموزان شود و آثار آن در مرحله پیگیری نیز حفظ شد؛ بنابراین، استفاده از برنامه‌های مبتنی بر سلامت معنوی می‌تواند به‌عنوان رویکردی مؤثر برای ارتقای سلامت روان و سازگاری تحصیلی دانش‌آموزان مورد استفاده قرار گیرد.